Tunceli Yaylalarında Kriz Derinleşiyor: 150 Bin ₺ Maaşa Rağmen Çoban Bulunamıyor, Küçükbaş Üreticisi Çıkmazda!…
-
[PÜLÜMÜR- TUNCELİ]
Munzur ve Pülümür vadileriyle Doğu Anadolu’nun en zengin mera varlığına ev sahipliği yapan Tunceli’de, küçükbaş hayvansal üretimin geleceği iş gücü kriziyle sarsılıyor. Geçtiğimiz yıl 130 bin ₺ bandına dayanan sürü yöneticisi (çoban) aylıkları, 2026 sezonunda 150 bin ₺ seviyesine ulaşmasına karşın üreticiler yaylalarda çalıştıracak iş gücü bulamıyor. Barınma, yeme-içme ve şahsi masrafların işletme sahiplerince karşılandığı sektörde, yerli çoban açığı yabancı uyruklu çalışanlarla da telafi edilemiyor.
Ferhat Çayırı Yaylası’nda Üretici Kendi Sürüsünün Başına Geçti
Pertek ilçesinden sürülerini Pülümür Ferhat Çayırı Yaylası’na çıkaran küçükbaş üreticisi Mehmet Demir, 12 ay boyunca kesintisiz iş gücüne ihtiyaç duyduklarını belirterek sahadaki tıkanıklığı aktardı. Aylık 100 bin ₺ ile 150 bin ₺ arasında ücret önerdiklerini, tüm temel giderleri üstlendiklerini ancak personelin düzensiz çalıştığını veya aniden işi bıraktığını belirten üreticiler, yüksek yayla şartlarında hayvan sağımı ve otlatmayı kendi aile bireyleriyle yürütmek zorunda kalıyor. Üretici Önder Erdoğan da artan çoban maliyetleri, pahalı fabrika yemi ve veteriner ilaç masrafları sebebiyle elde edilen gelirin giderleri karşılayamadığını, mesleğin nesilden nesile aktarılmasında kopuş yaşandığını kaydetti.
Erdoğan: “Sorun Resmiyet Kazanmazsa 10 Yıl İçinde Hayvan Varlığı Çöker”
Tunceli Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Zeynel Erdoğan, sürü yöneticisi istihdamının yasal ve kurumsal bir çerçeveye oturtulmasının zorunlu olduğunu vurguladı:
“Bölgemizde hayvansal üretimi tehdit eden sacayağını çoban yokluğu, yem fiyatları ve veteriner sağlık giderleri oluşturuyor. En düşük 120 bin ₺, en yüksek 145-150 bin ₺ maaş ödenmesine rağmen sahada personel tutulamıyor. Dört çoban istihdam etmek zorunda kalan büyük ölçekli işletmelerimiz var. Çobanlık mesleği sosyal güvence ve eğitimle resmileştirilmez, bu yapısal darboğaz çözülmezse önümüzdeki 10 yıl içerisinde bölgedeki küçükbaş hayvan sayımızda telafisi imkansız düşüşler kaçınılmaz olacaktır.”
Toprak TV Olarak;
Mera hayvancılığı, et ve süt piyasasının en ucuz, en doğal sigortasıdır. Aylık 150 bin ₺ gibi kamu bürokrasisi maaşlarının dahi çok üzerinde seyreden bir rakama rağmen çoban bulunamaması, sorunun yalnızca “para” değil, doğrudan “sosyal statü, yayla yaşam standardı ve güvence” meselesi olduğunu açıkça kanıtlamaktadır. Tunceli yaylalarında çoban bulamadığı için anaç koyununu kesime gönderen her üretici, Türkiye’nin kırmızı et ithalatına bir adım daha yaklaşması demektir. Karar vericilere çağrımızdır: ‘Sürü Yöneticisi’ tanımı acilen ağır iş kolu statüsünde mesleki kimliğe kavuşturulmalı, yaylalarda güneş enerjili mobil barınma konteynerleri ve uydu interneti altyapısı kamu eliyle kurulmalı, çobanların SGK primleri doğrudan devlet tarafından sübvanse edilerek meslek genç nüfus için cazip ve sürdürülebilir bir kariyere dönüştürülmelidir.
