Çukurova’da Narenciye Krizi: İhracat Tıkanınca Mandalinanın Dal Fiyatı 3 ₺’ye Kadar Çakıldı, Üretici Çaresiz!…
-
[YÜREĞİR-ADANA]
Türkiye’nin narenciye ambarı Adana’da, 401 bin dikili mandalina ağacından beklenen 1 milyon 165 bin tonluk rekolte bereketi, Karadeniz’deki savaş koşulları ve ihracat rotalarının tıkanmasıyla derin bir ekonomik krize dönüştü. Okitsu, Mihowase, Early, Marisol ve Primasol cinsi erkenci mandalinalarda hasat devam ederken, ilk günlerde dalında kilogramı 8 ila 10 ₺ arasında alıcı bulan mahsul, gemi trafiğinin kapanması ve lojistik darboğaz nedeniyle dalında 3 ₺’ye kadar geriledi.
Boyuna ve kalitesine göre en düşük 3 ₺, en yüksek ise 6-7 ₺ bandında işlem gören mandalinada üreticiler, toplama ve girdi maliyetlerini dahi karşılayamama tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.
“Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan: Dökme Suyla Değirmen Dönmez, Tır Navlunu Bel Büküyor”
Çukurova’daki narenciye krizini ve sahadaki tıkanıklığı değerlendiren Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, hasadın durma noktasına geldiğini vurguladı. Doğan, şu açıklamalarda bulundu:
“29 Eylül’de mandalinanın kesimi, 6 Ekim’de ise resmi ihracatı başladı. Ancak geçmiş yıllardaki o hızlı kesim temposundan eser yok. Rekoltemiz 1 milyon 165 bin tonla fevkalade güzel ancak Karadeniz’deki savaş ortamı sebebiyle deniz taşımacılığı ve gemi trafiği tıkandı. Ürünlerimizi Rusya ve Ukrayna gibi geleneksel ana pazarlarımıza sevk edemiyoruz. Karayoluyla tır nakliyesi deneniyor fakat aşırı yüksek navlun maliyetleri belimizi büküyor. ‘Dökme suyla değirmen dönmez’; karayolu kapasitesi bu devasa rekolteyi eritmeye yetmiyor. Bu ağaçlar yurt dışı ihracat projeksiyonuyla dikildi. Şu an mandalina ağaçta kalma ve çürüme riskiyle karşı karşıya. Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı’ndan üreticimize ve ihracatçımıza ivedilikle Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) desteği sağlamasını talep ediyoruz.”
“Üretici İbrahim Kaya: Ağaç Yıpranmasın Diye Ne Fiyat Verirlerse Kabul Ediyoruz”
Bahçesinde mandalinası kalan üretici İbrahim Kaya ise çaresizliklerini şu sözlerle dile getirdi:
“Dalda verim çok yüksek fakat ürün para etmiyor. Şu an tüccar karşısında hiçbir pazarlık gücümüz kalmadı. Dalında kalan mandalina dökülüyor ve ağacın gelecek yılki meyve gözlerine zarar veriyor. Ağaçlarımız mahvolmasın, dal temizlensin diye tüccar ne fiyat verirse boyun eğip vermek zorunda kalıyoruz. Bir yıllık emeğimiz gözlerimizin önünde eriyor.”
Toprak TV Olarak;
401 bin ağacıyla Akdeniz ve Çukurova’nın en stratejik tarımsal döviz kapısı olan Adana mandalinasının dalında 3 ₺’ye düşmesini; tarımsal planlamanın ve dış pazar çeşitliliğinin ne denli hayati olduğunu gösteren acı bir alarm olarak görüyoruz. Çiftçimizin mazot, gübre, sulama ve ilaç harcayarak ürettiği kaliteli C vitamini deposu mandalinanın, Karadeniz’deki lojistik tıkanıklık sebebiyle dalda çürümeye terk edilmesi milli servetin heba olmasıdır.
Karar vericilere çağrımızdır: Ticaret Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı koordinasyonunda; narenciye ihracatçısına ton başına doğrudan Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) nakit desteği tahsis edilmeli ve alternatif demiryolu/Ro-Ro hatları sübvanse edilmelidir. Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) veya Atatürk Orman Çiftliği öncülüğünde; dalında 3 ₺’ye düşen mandalinalar doğrudan üreticiden taban fiyatla satın alınarak Türk Silahlı Kuvvetleri, üniversiteler, öğrenci yurtları ve kamu kurumlarına taze meyve ve sıkma meyve suyu olarak dağıtılmalıdır. Ayrıca Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) kapsamında Çukurova’da narenciye işleme, dondurularak kurutma (freeze-dry) ve konsantre meyve suyu tesisleri yüzde 80 hibe ile acilen kurulmalıdır.
Tüketicilerimize ve yetiştiricilerimize tavsiyemiz ve çağrımız ise; üreticilerimizin dalda kalan ürünleri bekletip ağaç fizyolojisini bozmak yerine yerel kooperatifler aracılığıyla iç pazar zincirlerine ulaştırmaya çalışmalarıdır. Tüketicilerimizin ise marketlerde fahiş kârlarla satılan ambalajlı ürünler yerine semt pazarlarında ve manavlarda Çukurova’nın sulu, taze ve doğal mandalinasını kilolarca tüketerek dalında çaresiz kalan Adanalı üreticimizin feryadına sahip çıkmalarıdır.
