Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli temsilcileri,
Geçen hafta piyasaların bir “Hindistan Molası” verdiğini ve genel bir gevşeme havasında olduğunu belirtmiştim. Bu hafta gelen uluslararası raporlar, o molanın bittiğini ve piyasanın yeniden ikiye ayrıldığını gösteriyor. Geçen hafta bir “gizli tehlike” olarak işaret ettiğim amonyak, bu hafta arz sıkıntılarının netleşmesiyle adeta şaha kalkmış durumda. Ona bir de son üç yılın zirvesini gören kükürt eklenince, hammaddeler cephesinde tam bir fırtına koptu. Buna karşılık, çiftçimizin doğrudan kullandığı nihai ürünler olan üre ve fosfat ise talep zayıflığı nedeniyle düşüşünü sürdürüyor.
Bu durum, geçen haftalarda kapanır gibi olan o tehlikeli makasın, bu kez daha da keskin bir şekilde yeniden açıldığının habercisidir. Gelin bu haftanın verileri ışığında, bu karmaşık tablonun bizler için ne anlama geldiğine birlikte bakalım.
NOT: Analizlerimde sıkça gördüğünüz FOB terimi gübrenin üretildiği limandaki, CFR terimi ise Türkiye limanına getirilmiş halinin fiyatıdır.
ÜRE: Baskı Devam Ediyor, Fiyatlar 15-18 Dolar Daha Düştü!
Geçen hafta olduğu gibi, alım ilgisinin zayıf kalması üre fiyatlarını baskı altında tutmaya devam etti. Raporlara göre fiyatlar, Karadeniz’den ABD’ye kadar birçok piyasada ortalama 15-18 $/ton daha geriledi. Ancak piyasanın kulağı tek bir haberde: Hindistan’dan beklenen yeni alım ihalesi. Eğer söylentiler doğru çıkar ve Hindistan piyasaya dönerse, fiyatlardaki bu serbest düşüşün durması ve bir dengeye oturması bekleniyor.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Azotlu gübre alımı için kısa vadeli fırsat penceresi hala açık. Fiyatlardaki gevşeme devam ediyor, ancak Hindistan’dan gelecek bir haberle bu durumun her an değişebileceğini unutmamak gerek.
FOSFAT (DAP/MAP): Zayıf Talep Fiyatları Düşürüyor
Fosfat cephesinde de düşüş eğilimi sürüyor. Özellikle zayıf talep nedeniyle MAP fiyatları, DAP’a göre daha büyük bir düşüş yaşadı. Raporlara göre, Brezilya’da MAP fiyatları 710-720 $/ton CFR aralığına gerilerken, Hindistan’da DAP fiyatları 795 $/ton CFR seviyelerine düştü. Küresel piyasalarda alıcıların yüksek fiyatlara karşı direnci, fiyatları aşağı çekmeye devam ediyor.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Ekim sezonu öncesi taban gübresi almayı düşünen çiftçilerimiz için olumlu bir tablo. Fosfatlı gübrelerdeki maliyet artışı durmuş, hatta bir miktar daha gevşemiş durumda.
AMONYAK ve KÜKÜRT: Fırtınanın İki Atlısı!
Amonyak: Geçen haftanın “alarm veren” ürünü, bu hafta adeta fırtınanın merkezine oturdu. Özellikle Suudi Arabistan’daki bir tesiste yaşanan ve Aralık ayına kadar sürebileceği belirtilen uzun süreli kesinti, küresel arzı daraltarak fiyatları keskin bir şekilde yukarı çekti. Örneğin, Orta Doğu FOB spot fiyatları bir haftada 355 dolardan 410 dolara fırladı.
Kükürt: Bu haftanın diğer yükselen yıldızı ise kükürt. Katar’dan gelen yüksek teklifli ihale haberiyle piyasa ateşlendi ve Asya ile Orta Doğu’daki kükürt fiyatları, 333 $/ton FOB gibi tekliflerle son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
BENCE:
Özetle tablo şu Kıymetli Dostlar: Geçen hafta kapanır gibi olan makas, bu hafta tehlikeli bir şekilde yeniden açıldı. Nihai ürünler olan üre ve fosfat fiyatları gevşerken, bu ürünlerin ana hammaddeleri olan amonyak ve kükürt fiyatları adeta uçuşa geçti.
Bu durum, çiftçimiz için kısa vadede bir fırsat gibi dursa da, orta vadede çok daha büyük bir risk barındırıyor. Evet, şu anki gevşeme, ekim öncesi gübre alımı için bir fırsat olabilir. Ancak orta vadede, fırlayan amonyak ve kükürt maliyetlerinin, kaçınılmaz olarak yeniden üre ve fosfat fiyatlarına yansıyacağı kesindir. Bu “yalancı bahar”, umduğumuzdan çok daha kısa sürebilir.
Bereketli Bir Ekim Sezonu İçin Taraflara Düşen Sorumluklar:
Bu karmaşık tablo karşısında, hububat ekim sezonunun hemen arefesinde, tüm paydaşların üzerine düşen hayati görevler bulunuyor:
Tarım ve Orman Bakanlığı Ne Yapmalı? Bakanlığımızın geçtiğimiz günlerde açıkladığı, destekleri artık 3 yıl önceden ilan etme kararı, tam da bu noktada atılmış tarihi bir adımdır. Piyasanın bu kadar dalgalı olduğu bir dönemde, çiftçimize sunulan bu öngörülebilirlik en büyük güvencedir. Şimdi yapılması gereken, bu doğru politikanın sahada eksiksiz ve zamanında uygulanmasını sağlamak ve piyasayı anlık takip ederek stokçuluğu ve haksız rekabeti önlemek için denetimleri sıkılaştırmaktır.
Gübre Sanayicisi ve Tedarikçisi Ne Yapmalı? Sanayicimiz, bu kritik dönemi bir fırsatçılık aracına dönüştürmekten kaçınmalıdır. Uluslararası piyasalardaki bu gevşemeyi, hızla ve adil bir şekilde iç piyasa fiyatlarına yansıtmalıdır. Arz güvenliğini garanti altına almalı ve çiftçiye “hasatta ödemeli” gibi esnek finansal çözümler sunmalıdır.
Çiftçilerimiz Ne Yapmalı? Çiftçilerimiz maliyetleri samimi olarak düşürmek istiyorlarsa, öncelikle komşunun tavsiyesiyle değil, toprağının raporuyla gübre almalıdır. Bu, maliyetleri düşürmenin ilk kuralıdır. Mümkün olduğunca bir araya gelerek, kooperatifler kanalıyla pazarlık gücünü artırarak toplu alım yapmalıdır.
Yine söylüyorum, hep söyleyeceğim; Bu sezon, gücünü değil, aklını, planını ve birliğini kullanan çiftçi kazanacak.
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Haftaya görüşmek dileğile.
Levent Özdemir Ziraat Yüksek Mühendisi Toprak Radyo Televizyon A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı
Çiftçi İçin Fırsat mı, Risk mi? Gübre Piyasasında Son Durum!
