Antalya Ticaret Borsası (ATB) Ekim Ayı Meclis Toplantısı’nda konuşan Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Antalya’nın tarımsal üretimine ve ekonomik görünümüne dair önemli değerlendirmelerde bulundu. Çandır, “Nar üretimi beklentinin yüzde 25 altında, ancak kalite ve ihracat açısından başarılıdır” dedi. Armut ve elmada don nedeniyle rekoltenin %60 düştüğünü, zeytinde ise rekoltenin beklentinin üçte biri oranında (55 bin ton zeytin, 8 bin ton zeytinyağı tahmini) olduğunu belirtti.
ATB Başkanı Çandır Uyardı: “Döviz Kuru Rekabeti Geriletti, Antalya İhracatı Düşüşte!”
“Cumhuriyet, Emeğin ve Üretimin Yaşam Biçimidir”
Başkan Çandır, konuşmasına Cumhuriyet’in 102. yıl dönümünü kutlayarak başladı. Çandır, “Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde kurulan Cumhuriyet, emeğin, üretimin ve alın terinin en yüce değer kabul edildiği bir yaşam biçimidir. Cumhuriyetimizin ikinci yüzyılında da aynı inançla üretimle, ticaretle büyüyen bir Türkiye için çalışacağız” diye konuştu.
“Döviz Kuru Rekabeti Geriletti, İhracat Düştü”
Dünya ticaretinin “zorlu bir dönemden” geçtiğini ve kuralları koyan gelişmiş ülkelerin keyfi uygulamalarla sistemi tersine çevirdiğini belirten Çandır, iç piyasadaki duruma da dikkat çekti. Son beş yıldır yurtiçi maliyetlerin döviz fiyatlarından en az iki kat hızlı arttığını vurgulayan Çandır, bunun ihracatta rekabeti gerilettiğini söyledi.
Eylül ayı verilerine göre Antalya ihracatının ülke ortalamasının gerisinde kaldığını belirten Çandır, “Antalya’da tarım ihracatı aylık yüzde 15,7, yaş meyve-sebze ihracatı ise aylık yüzde 27,8 oranında azalmıştır. Bu düşüşün iki temel nedeni vardır; yurtiçi maliyet artışları ile döviz kuru arasındaki dengesizlik ve küresel piyasalarda artan keyfi korumacılık uygulamaları” dedi.
Antalya Ekonomide Ülke Ortalamasının Altında
Antalya’nın eylül ayı ekonomik performansının ülke ortalamasının altında kaldığını rakamlarla açıklayan Çandır, “Protestolu senet tutarı ülkemizde yüzde 54 artarken, Antalya’da yüzde 104 artmıştır. Ticari kredilerde artış ülkemizde yüzde 35 iken, kentimizde yüzde 61, tarımsal kredilerde ise ülkemizde yüzde 51 iken, kentimizde yüzde 54 olmuştur” ifadelerini kullandı.
Tarım Liseleri Borsalarla Eşleşiyor
Çandır, Ekim ayında coğrafi işaretler, berry forumu ve kesme çiçek gibi sektörlere odaklandıklarını belirterek, TOBB ile Milli Eğitim Bakanlığı arasında imzalanan “Tarım Sektörüne Yönelik Mesleki ve Teknik Eğitim İş Birliği Protokolü”nün önemine değindi. 30 tarım meslek lisesinin ticaret borsalarıyla eşleştirileceğini belirten Çandır, “Antalya olarak biz de bu çalışmaya katkı vereceğiz. Gençlerimizin üretime katıldığı, bilgiyi pratiğe dönüştürdüğü bir eğitim modelini yerleştirmeyi amaçlıyoruz” şeklinde konuştu.
ATB Başkanı Çandır Uyardı: “Döviz Kuru Rekabeti Geriletti, Antalya İhracatı Düşüşte!”
Toprak TV Olarak
ATB Başkanı Ali Çandır‘ın Cumhuriyet Bayramı’nı “emeğin ve üretimin yaşam biçimi” olarak tanımlaması, bu özel günün ruhunu tam olarak yakalıyor. Ancak bu ruhun karşısında, Çandır’ın çizdiği ekonomik tablo oldukça zorlu.
Bu konuşmadaki en kritik nokta, Antalya gibi bir ihracat devinin, ülke ortalamasının gerisine düşmesidir. Bunun nedenini Çandır net koyuyor: Döviz kuru ile maliyet artışı arasındaki makasın açılması. Yani çiftçi ve ihracatçı, içeride pahalıya mal edip (yüksek enflasyon, maliyet artışı), dışarıda ucuza satmak (baskılanan döviz kuru) zorunda kalıyor. Bu “rekabet gerilemesi” sürdürülebilir değildir.
Antalya’daki protestolu senet tutarının Türkiye ortalamasının iki katı artması (%104’e %54) ve ticari/tarımsal kredilerin ülke ortalamasından daha hızlı artması, kent ekonomisindeki sıkışmanın boyutunu gösteriyor.
Bu zorlu tabloda, tarımsal üretimdeki durum ise “az ama kaliteli” olarak özetleniyor. Narda %25 kayıp olsa da kalitenin yüksek olması bir teselli. Ancak elma, armut ve zeytindeki büyük rekolte kayıpları (don ve periyodisite kaynaklı), iklimin ve doğanın tarımdaki belirleyiciliğini bir kez daha hatırlatıyor.
Çandır’ın TOBB ve MEB işbirliğiyle hayata geçen “Tarım Liseleri – Borsa Eşleşmesi” projesine sahip çıkması ise bu karanlık ekonomik tabloda geleceğe dair en umut verici ışık olarak öne çıkıyor. Nitelikli insan kaynağı, bu zorlu ekonomik koşullarla başa çıkmanın tek anahtarı olacaktır.
