“Saman İthalatı” Efsanesi Bitti, Rakamlar Konuştu! İşte Tarımda 29 İddia ve 29 Gerçek…
-
Tarım ve Orman Bakanlığı, Kasım ayında yayınladığı “İddialar ve Gerçekler” kitapçığı ile sektördeki bilgi kirliliğini gidermek adına masaya somut bir veri seti koymuş. Devletimizin kurumları ve bu kurumlarımızın rakamları yalan söylemez, söyleyemez. Ben de bu verileri siyasi bir gözlükle değil, bir Ziraat Yüksek Mühendisi olarak objektif, çiftçiden yana ve bilimsel bakış açısıyla süzgeçten geçirmek istedim.
Tarım ve orman sektörüne yönelik kamuoyunda yer alan eleştiriler, iddialar ve Bakanlığın madde madde masaya koyduğu o tablo… Ve sonuç olarak benim de bu rapora karşı görüşlerim…
EKONOMİ VE DIŞ TİCARET
• İddia: Tarımsal GSYH’de sürekli düşüş yaşanıyor.
o Gerçek: 2002’de 24,5 milyar dolar olan Tarımsal GSYH, 2024 yılında %202 artışla 74 milyar dolara yükseldi.
• İddia:Türkiye tarım ürünlerinde ithalatçı bir ülke konumuna geldi.
o Gerçek: Türkiye net ihracatçıdır. 2024 yılında 10,8 milyar dolar dış ticaret fazlası verilmiştir. İhracat son 5 yılda %57,5 arttı.
• İddia: Üreticiye yeterli destek verilmiyor.
o Gerçek: 2002’de 1,8 milyar TL olan destek, 2024’te 91,6 milyar TL’ye çıktı. 2025 bütçesi ise 135 milyar TL.
• İddia: Tarımsal destekler kırsala ulaşmıyor.
o Gerçek: IPARD, KKYDP ve Genç Çiftçi gibi projelerle 99 bin projeye 179 milyar TL hibe verildi, 284 bin kişiye istihdam sağlandı.
• İddia: Mazot ve gübre destekleri kaldırıldı.
o Gerçek: Kaldırılmadı, model değişti. Temel destekle mazotun %50’si, gübrenin %25’i; planlı üretimde ise mazotun %100’ü, gübrenin %50’si karşılanıyor.
BİTKİSEL ÜRETİM VE TOHUMCULUK
• İddia: Bitkisel üretimimiz azalıyor.
o Gerçek: 2002’de 98 milyon ton olan üretim, 2024’te 136,8 milyon tona (%40 artış) çıktı.
• İddia: Ülke olarak yeterli olduğumuz hiçbir ürün yok.
o Gerçek: Fındık (%574), İncir (%332), Kayısı (%379), Buğday (%229 – Durum), Şeker Pancarı (%100) gibi birçok üründe yeterlilik oranı %100’ün üzerindedir.
• İddia: Tarım arazilerinin ekilişi azalıyor.
o Gerçek: Son iki yılda 1,41 milyon dekar atıl arazi üretime kazandırıldı. Nadas alanları azaldı.
• İddia: Çiftçi sayısı azalıyor.
o Gerçek: ÇKS’ye kayıtlı çiftçi sayısı 2021’de 2,17 milyon iken 2025’te 2,36 milyona yükseldi.
• İddia: Türkiye buğday ithal eden ülke oldu.
o Gerçek: İthalat, “Dahilde İşleme Rejimi” (DİR) kapsamında un ve makarna ihracatı için yapılıyor. Türkiye un ihracatında dünya birincisi.
• İddia: Ülkemiz tohumculukta dışa bağımlı hale geldi.
o Gerçek: Türkiye tohum üreten ve ihraç eden bir ülkedir. İhracatın ithalatı karşılama oranı %117.
• İddia: Yerel (Ata) tohum çeşitlerinin satışı yasaklandı.
o Gerçek: Yasaklanmadı, tescil ve sertifikasyon ile koruma altına alındı. Çiftçinin kendi arasındaki takası serbest.
• İddia: Bitki gen kaynakları korunmuyor.
o Gerçek: Gen bankalarında 300 binden fazla tohum ve materyal korunuyor.
HAYVANCILIK VE GIDA
• İddia: Hayvan varlığımız sürekli azalıyor.
o Gerçek: 2002-2025 arası Büyükbaş %73, Küçükbaş %82, Kanatlı %53, Arı Kovanı %114 arttı.
• İddia: Et ve süt sektöründe üreticiyi koruyan müdahale yok.
o Gerçek: ESK regülasyonu, sözleşmeli besicilik ve süt primi destekleri devam ediyor.
• İddia: Ülkemiz saman ithalatına muhtaç hale geldi.
o Gerçek: Yıllık 25 milyon ton üretim var. 2024’te sadece 39 ton ithalat yapılırken, 27 bin ton ihracat yapıldı.
• İddia: Türkiye su ürünlerinde ithalatçı oldu.
o Gerçek: Net ihracatçıyız. 2024’te 1,73 milyar dolar dış ticaret fazlası verildi.
• İddia: Gıda denetimi önemsenmiyor / GDO denetimi yapılmıyor.
o Gerçek: 2024’te 1.33 milyon denetim yapıldı (2002’de 40 bindi). Gıda amaçlı GDO üretimi ve ithalatı yasaktır, denetimler sıkıdır.
ÇEVRE, ORMAN VE SU
• İddia: Yeşil alanlar azalıyor / Yeterli fidan dikilmiyor.
o Gerçek: Orman varlığı 22 yılda 2,6 milyon hektar arttı. Sadece bir günde 13,8 milyon fidan dikilerek rekor kırıldı.
• İddia: Orman yangınlarına müdahale edilmiyor.
o Gerçek: İHA ve yapay zeka destekli sistemlerle ilk müdahale süresi 40 dakikadan 11 dakikaya düştü. Akdeniz ülkeleri arasında yanan alan oranında en başarılı ülkelerdeniz.
• İddia: Sulama yatırımları yetersiz / Kuraklık önlemi yok.
o Gerçek: 23 yılda 10.984 tesis hizmete alındı. Su Verimliliği Seferberliği ve Kuraklık Eylem Planı devrede.
• İddia: AOÇ arazileri azalıyor.
o Gerçek: 1983’ten beri arazi kaybı yok. Arazinin 22.800 dekarı ağaçlandırıldı.
BENCE: Rakamlar “Güçlüyüz” Diyor, Peki Hislerimiz?
Değerli Dostlar,
Devletimizin resmi verileri ortada. Bu rapor, Türkiye’nin bir “Tarım Devi” olduğunu, Avrupa’nın lideri olduğunu, ormanlarını artırdığını ve üretimde rekorlar kırdığını matematiksel olarak ispatlıyor. “Bittik, tükendik, saman bile ithal ediyoruz” söylemlerinin, veriler ışığında bir şehir efsanesi olduğu görülüyor.
Ancak…
Benim için “Gerçek”in iki boyutu vardır:
1. Devletin Defterindeki Gerçek (Makro): Hasıla artıyor, ihracat artıyor, üretim artıyor. Bu, Türkiye’nin potansiyelini ve gücünü gösterir. Bu başarıyı alkışlıyoruz.
2. Çiftçinin Cebindeki Gerçek (Mikro): Eğer makro veriler bu kadar iyiyken, çiftçimiz hala “kazanamıyorum” diyorsa, burada bir “gelir dağılımı” ve “maliyet baskısı” sorunu var demektir.
Sonuç: Ülkemiz tarımı “üretim” sorunu yaşamıyor, “maliyet ve kârlılık” sorunu yaşıyor. Bakanlığın bu raporu, Türkiye’nin üretim gücüne olan güvenimizi elbette tazelemiştir. Şimdi yapılması gereken en önemli şey; bu 74 milyar dolarlık dev hasıladan, tarladaki emektarın hak ettiği refah payını almasını sağlayacak “ince ayarları” yapmaktır. Tabii ki rakamlara güveniyorum ama tek isteğim; rakamların bereketinin, çiftçimizin sofrasına da yansımasıdır.
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Levent Özdemir
Ziraat Yüksek Mühendisi
Toprak Radyo Televizyon A.Ş.
Yönetim Kurulu Başkanı
