Hindistan Masada, Baltık Dondu, Çin Sessiz, İran Yaptırım Kıskacında…
Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli paydaşları;
Geçen hafta sizlere “Ürede 500 dolar duvarı yıkıldı” demiştim. Bu hafta 14 Şubat tarihli uluslararası raporlar gösteriyor ki; karşımızda gerçek bir arz yetersizliğinden ziyade, lojistik daralma ve ihale psikolojisinden kaynaklanan bir “Lojistik Rallisi” var.
Piyasa şu an Hindistan’ın Mart sonuna kadar teslim edilmek üzere açtığı 1,5 milyon tonluk dev ihaleye ve Rusya’nın Baltık limanlarındaki “buz krizine” kilitlenmiş durumda.
Gelin, raporların satır aralarındaki o stratejik şifreleri ve Mart ayı senaryolarını birlikte çözelim.
NOT: ( FOB: Üretildiği limandaki çıplak fiyat. CFR: Ülke limanına navlun dahil teslim fiyatı. CIF: Ülke limanına navlun ve sigorta dahil teslim fiyatı. NOLA: ABD’nin en büyük gübre ithalat limanı New Orleans. RCF (Rashtriya Chemicals & Fertilizers): Hindistan’ın devlet kontrolündeki dev gübre alım ve üretim şirketi. BUZ SINIFI (Ice Class) GEMİ: Donmuş denizlerde seyir yapabilmek için gövdesi güçlendirilmiş özel gemiler. NAVLUN: Deniz yolu ile taşınan yük için ödenen taşıma ücreti. Netback Daralması: Gübre üreticisinin, ürününü sattığı fiyattan navlun (taşıma), sigorta ve diğer lojistik maliyetleri çıkardıktan sonra elinde kalan saf kazancın azalmasıdır. ABD’nin (OFAC): ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi’dir. Torbalı FCA Constanta: Ürünün Romanya’daki Köstence Limanı’nda, çuvallanmış vaziyette ve nakliye aracına yüklenmeye hazır haldeki fiyatını temsil eder.)
ÜRE: HİNDİSTAN’IN GÖLGESİNDE “NOLA” VE “ÇİN” JOKERİ
Üre piyasasında Hindistan ihalesi fiyatları yukarı çekse de, bazı bölgelerden “dengeleyici” sinyaller geliyor.
• ABD NOLA Gerçeği: ABD NOLA piyasasında fiyatlar 465 $/t seviyesinden 450 $/t seviyesine gerileyerek günlük bazda bir geri çekilme yaşadı. Ancak bu bir “düşüş” değil; Güney Ovaları’ndaki bahar talebi fiziki piyasayı daraltmaya devam ediyor. Yani finansal tarafta bir kâr satışı olsa da fiziki sıkışma yukarı yönlü riski koruyor.
• Çin, Sessiz Ama Tehlikeli: Çin’den Hindistan ihalesine yönelik bir ihracat kotası çıkması beklenmiyor. Ancak Çin’in iç piyasa fiyatları yükselirken ihracat vanasını aniden açması, Nisan-Mayıs dönemi için küresel fiyatları aşağı çekebilecek en büyük jokerdir.
• Brezilya’nın Alternatifi: Brezilyalı ithalatçılar, üre fiyatlarındaki artışa tepki olarak azot ihtiyaçlarını karşılamak için amonyum sülfata kaçmaya başladı. Bu yönelim, üre rallisinin küresel ölçekte sanıldığı kadar “sınırsız” olmayabileceğinin ilk işaretidir.
• Avrupa ve Yakın Coğrafya Dinamikleri: Avrupa’da, Fransa’nın Atlantik bölgesinde 505-507 €/t FCA satışlar devam ederken , güney bölgelerdeki yağışlar tarlada çalışmaları geciktiriyor ve ek ithalatı sınırlıyor. İtalya’da yerli üretimin kısıtlı kalması ithalatı artırıyor, granül üre 520 $/t CIF seviyelerinde satılıyor. Romanya’da ise rekabetçi fiyatlarla ilgi sürüyor, torbalı FCA Constanta’da 580 $/t civarı işlemler gerçekleşiyor. Bu bölgesel hareketlilik, Hindistan ihalesinin yarattığı ralliyi Avrupa’ya da sıçratıyor ama hava koşullarının etkisiyle dengeli bir seyir izliyor.
BALTIK KRİZİ: SADECE NAVLUN DEĞİL, MARJ SAVAŞI
Haftanın en kritik gelişmesi, Rusya’nın Baltık limanlarında yaşanan buzlanma krizidir.
• Netback Daralması: Baltık FOB fiyatları navlun maliyetlerinin artmasıyla 400-426 $/t seviyelerine geriledi. Yani navlun fırlarken üreticinin cebine giren net gelir daralıyor. CFR (teslim) fiyatlarının sabit kalması, marj baskısını tamamen üreticinin omuzlarına yüklüyor. Bu durum, Rus üreticilerin nakit akışı sağlamak için Mart sonunda daha agresif satışlar yapma ihtimalini doğurabilir. Ayrıca, buzkıran eksikliği nedeniyle gemi sirkülasyonu %50’ye düşmüş durumda ; liman yetkilileri gecikmelere karşı 14 günlük stok uyarısı yapıyor, bu da tedarik zincirini daha da kırılgan hale getiriyor.
• Karadeniz ve Türkmenistan Etkisi: Karadeniz’de granül üre 450-470 $/t FOB‘a yükseldi, Ukrayna ve Romanya’dan gelen tekliflerle destekleniyor. Türkmenistan tedarikçileri ise Baltık sorunlarından faydalanıp Azerbaycan’daki sürekli tedarik sıkıntılarını avantaja çeviriyor ; navlun maliyetleri Hindistan’ın batı kıyısına 40-45 $/t arasında değişiyor.
İRAN VE AMONYAK: MALİYET ÇİVİSİ
• İran’da Lojistik Darboğaz: İran’da Pardis kapasitesini %67’ye çıkardı ancak diğer tesisler hala kapalı. Daha kritik olanı; ABD’nin (OFAC) İran ile ilişkili 3 gemiye yaptırım uygulaması , İran filosunun yarısını devre dışı bıraktı. Bu lojistik engel, ülkemiz için fiyat avantajı sunsa da sevkiyat risklerini ve sigorta maliyetlerini artırıyor. Ülkemizde ise hareketlilik şu an yavaş; Katar granül üre gümrüksüz 470 $/t , Mısır 510 $/t ve yeni İran yüklemeleri 475 $/t seviyelerinde teklif ediliyor , stok birikmesi dikkat çekiyor.
• Amonyak Makası: Doğu’da arz fazlası nedeniyle fiyatlar gerilerken (460-510 $/t FOB) , Batı’da talep kaynaklı sıkışma (650-680 $/t CFR) devam ediyor. Bu dev arbitraj makası kapanmadıkça, azotlu gübrelerde maliyet tarafı düşüş için güçlü bir zemin sunmuyor.
STRATEJİK MART-NİSAN SENARYOSU
• Mart: Hindistan ihalesinde yüksek tonaj ve fiyat kabul edilirse, 500+ dolar seviyeleri korunur.
• Nisan: İran üretimi ve sevkiyatları (yaptırımlara rağmen) hızlanırsa , fiyatlarda gevşeme başlar. Genel piyasa görünümü de 30-60 günde dalgalı seyir öngörüyor; İran’ın geri dönüşü ve diğer azotlu gübre rekabeti fiyat artışlarını baskılayabilir.
• Mayıs: Çin ihracat kotalarını serbest bırakırsa, küresel piyasada beklenen asıl düzeltme gelir.
BENCE:BEKLEYEN DEĞİL, STOĞUNU YÖNETEN KAZANACAK
Değerli Dostlar, manzara net: Hindistan’ın dev ihalesi piyasanın ateşini yükseltirken, Baltık Denizi’ndeki “buz barikatı” Mart başına kadar teslimatları zorlayacak gibi görünüyor. Bu tablo karşısında ülkemiz paydaşlarının alması gereken pozisyonlar sıralmak gerekirse;
1. Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı: Baltık Denizi’ndeki buz krizinin ithalat rotalarımızda yaratacağı muhtemel gecikmeleri göz önüne alarak, arz güvenliğini korumak adına alternatif kaynaklara (Orta Doğu ve Kuzey Afrika) yönelik stratejik ticaret kanallarını açık tutmak hayati derece de önemli.
2. Gübre Şirketleri ve Bayilerimiz: Mart ayı piyasası dalgalı olsa da amonyak ve kükürt maliyetlerindeki kaya gibi sağlam duruş, gübrede büyük bir çöküş beklentisini şimdilik ortadan kaldırıyor. İlgili kuruluşlarımız, stok maliyetlerini yönetirken, küresel navlun krizinin teslimat vadelerini uzatacağı konusunu gözden kaçırmamalıdır.
3. Çiftçimiz: Çiftçilerimiz, üre ve fosfat ihtiyaçlarını, Baltık’taki lojistik tıkanıklık “mal yokluğu” riskine dönüşmeden ve Hindistan ihalesi küresel fiyatları tamamen köpürtmeden önce tamamlamaya çalışmalıdır. “Yarın düşer mi?” beklentisi, bahar sezonunda tarlada gübresiz kalma riski ile karşı karşıya kalabilirler.
SON SÖZ:“Lojistik gemiyi yavaşlatsa da, çiftçinin umudu tarlada çiçek açar.”
Kalın sağlıcakla…
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Levent ÖZDEMİR Ziraat Yüksek Mühendisi Toprak Radyo Televizyon A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı
“Lojistik gemiyi yavaşlatsa da, çiftçinin umudu tarlada çiçek açar.”
