Fındıkta Kalite ve Sağlık Alarmı: Yüzde 6 Nem Oranı Raf Ömrünü Uzatıyor, Aflatoksin Tehdidini Bitiriyor!…
-
[DÜZCE]
Dünya fındık üretiminin ve ihracatının lideri konumundaki Türkiye’de, hasat sonrası en kritik aşama olan kurutma işleminde bilimsel parametrelerin önemi bir kez daha gündeme taşındı. Düzce Üniversitesi Fındık Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Şemsettin Kulaç, doğru ve zamanında kurutma yapılmayan fındıkta oluşan aflatoksin maddesinin insan sağlığını doğrudan tehdit ettiğini ve ürünün küresel pazardaki ticari değerini düşürdüğünü bildirdi.
Yeni toplanan yaş fındığın yaklaşık %40 oranında nem barındırdığını vurgulayan Doç. Dr. Şemsettin Kulaç, bu nem seviyesinin kademeli olarak önce %10’un altına, nihai depolama standardı olarak da %6 düzeyine çekilmesi gerektiğini ifade etti. Tane fındığın toprak veya çimen gibi doğrudan rutubet çeken zeminlerde kurutulmaması gerektiğini hatırlatan Kulaç, branda üzerinde doğrudan güneş ışığıyla temas sağlanarak zemin neminin kesilmesinin zorunlu olduğunu kaydetti.
“Yüzde 6 Nem İdeal Standarttır; Nemli Fındık Aflatoksin Üretir, Karaciğere Zarar Verir”
Kurutma evresindeki biyokimyasal risklere dikkat çeken Fındık Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Şemsettin Kulaç, şunları aktardı:
“Kurutma sürecinde iç nem oranının mutlaka %10’un altına indirilmesi şarttır; tam ve uzun süreli saklama için ideal bilimsel oran ise %6’dır. Bu nem oranı yakalandığında ürünün raf ömrü ve depolama dayanıklılığı en üst seviyeye çıkar. Yeterince kurutulmamış nemli mahsulde bazı küf mantarları çoğalarak son derece toksik ve kanserojen olan aflatoksin maddesini üretir. Aflatoksinli fındık acımsı ve bozuk bir tat verir; ağza alındığında dahi derhal çıkarılmalı, asla tüketilmemelidir. Bu zararlı toksin tüketildiği takdirde karaciğer yetmezliğine yol açabilmekte ve kalp sağlığını ciddi biçimde bozabilmektedir. Fındığın hem halk sağlığını koruması hem de ihracatta kalıntı iadeleriyle karşılaşmaması adına kusursuz kurutulması gerekmektedir.”
“Her Köy Kendi Kurutma Silosunu Kurmalı, Sıcaklık 40 Dereceyi Aşmamalı”
Dünya genelindeki modern işletmelerin kurutma modellerini yerinde incelediklerini belirten Doç. Dr. Kulaç; Şili, İtalya, Sırbistan ve Ukrayna gibi üretici ülkelerde açık hava harmanları yerine kapalı kurutma silolarının standart hale geldiğini bildirdi. Düzce Üniversitesi bünyesinde iki adet pilot kurutma silosunu devreye alarak deneme çalışmalarını yürüttüklerini aktaran Kulaç, “Batı Karadeniz iklimsel yapısı gereği sonbaharda yoğun yağış almaktadır. Üreticilerimizin yerden fındık toplarken file yöntemine geçmesi aflatoksin temasını önemli ölçüde engellemiştir. İkinci adım ise köy bazlı kurutma altyapısıdır. Köylerde muhtarlıklar ve kooperatifler aracılığıyla ortak kurutma siloları inşa edilirse üreticimiz ürününü garanti altına alır. Ancak mekanik silolarda kurutma yapılırken hava sıcaklığı 35-40 derecenin üzerine çıkarılmamalıdır; aksi takdirde fındıkta iç yağlanma ve acılaşma meydana gelir” uyarısında bulundu.
Toprak TV Olarak;
Milli ekonomimizin ve bitkisel üretim ihracatımızın gözbebeği olan Karadeniz fındığında, tarladaki rekolte başarısının harman ve depolama hatalarıyla gölgelenmemesini hayati bir mesele olarak görüyoruz. Küresel standartlarda gıda güvenliği sağlanmadan dünya piyasasında söz sahibi olunamaz.
Karar vericilere çağrımızdır: Tarım ve Orman Bakanlığı, Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) kapsamında köy kooperatifleri, muhtarlıklar ve üretici birliklerine %75 hibeli “Köy Tipi Fındık Kurutma ve Depolama Silosu” özel destek paketi açmalıdır. Karadeniz sahil ve geçiş kuşağındaki toptancı halleri ve ziraat odalarında üreticinin mahsul nemini anında tespit edebileceği ücretsiz dijital rutubet ölçüm istasyonları kurulmalıdır.
Fındık üreticilerimize somut tavsiyemiz ve çağrımız ise; fındığı zuruflarından ayırdıktan sonra doğrudan toprak veya çim üzerine sermemeleri, hava sirkülasyonu sağlayan gölgelikli tül brandalar üzerinde günde en az iki kez tırmıkla altüst ederek homojen havalandırmaları, yağan yağmur anında harmanı hava almayacak şekilde naylonla kapatıp havasız bırakmamaları ve nem oranı %6 seviyesine gelmeden ürünü jüt çuvallara basarak ambarlamamalarıdır.
