Gübre Fiyatlarında “Yalancı Bahar”: Tehlike Geçti mi, Yoksa Yeni Fırtına mı Geliyor?…
-
Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli temsilcileri,
Geçtiğimiz hafta, “Fiyatlar Düştü Ama Tehlike Geçti mi?” başlığıyla piyasalardaki hafif gevşemeyi ve temkinli iyimserliği konuşmuştuk. Ancak bu hafta uluslararası raporlama şirketlerinden gelen raporlar gösteriyor ki, gübre denizi hala dalgalı ve bu kez rüzgar bambaşka bir yönden esmeye başladı: Çin faktörü ve Hindistan ihalesi, benim beklentim de dahil tüm beklentileri alt üst etti!
Uluslararası piyasalardan gelen en taze veriler ışığında, bu hafta piyasaların bize nasıl bir mesaj verdiğine ve değişen bir durum olup olmadığına gelin birlikte bakalım.
Öncelikle, analizlerimde sıkça gördüğünüz bazı terimlerin ne anlama geldiğini açıklamak isterim. FOB ve CFR, uluslararası ticarette fiyatların nerede ve nasıl belirlendiği konusunda bize bilgi verir.
FOB (Free On Board / Gemiye Teslim): Bu fiyat, gübrenin satıldığı ülkenin limanında, gemiye yüklendiği andaki fiyatıdır. Yani, bu fiyata Türkiye’ye olan navlun (taşıma ücreti) dahil değildir.
CFR (Cost and Freight / Navlun Dahil): Bu fiyat ise, gübrenin Türkiye’deki limana getirilmiş halinin fiyatıdır. Yani, FOB fiyata navlun ücreti eklenmiştir.
Bu bilgileri verdikten sonra, başlayalım o zaman.
ÜRE: Beklenen Fırtına Esmedi, Fiyatlar Gevşedi!
Piyasanın nefesini tutarak beklediği o büyük Hindistan ihalesi, beklentilerin aksine tam bir ters köşe yarattı. Çin’in, yeni ihracat kotasıyla Hindistan’a ürün gönderebileceği ihtimali bile, tek başına o beklenen fiyat patlamasını engellemeye yetti de arttı. Piyasalarda, Hindistan’ın alım fiyatının 500 $/ton seviyesinin altında, hatta 480 $/ton civarında olabileceği konuşuluyor.
Değerli Dostlar, yaşanan bu olayların uluslararası arenadaki diğer pazarları da doğrudan etkilediği görülüyor.
Görüntüye baktığımızda; Brezilya’da fiyatlar 450-460 dolar seviyelerine kadar geriledi. İran’da ise stok baskısı o kadar arttı ki, üreticilerin acil satışlar için 405 $/ton FOB gibi seviyeleri bile konuştuğu söyleniyor. Endonezya’da açılan bir ihalede ise en yüksek teklif 455 $/ton FOB seviyesinde kaldı. Bu rakamlar, satıcının beklentisinin oldukça altındaydı.
Bu gelişmelerin çiftçimiz için anlamına gelince; bunu bir nebze de olsa iyi haber olarak görüyorum. Beklentilerimden farklı olarak, üre fiyatlarındaki o agresif yükseliş şimdilik durmuş ve bir miktar geri çekilmiş durumda. Ama maliyetlerin hala çok yüksek olması, bu iyimser durumu benim hala bir “düşüş trendi” olarak değil, bir “düzeltme” hareketi olarak görmeme neden oluyor.
FOSFAT (DAP/MAP): Zirvede Görülen Yorgunluk Belirtileri
Fosfat piyasasında da benzer bir gevşeme ve yorgunluk havası hakim. Zayıf piyasa hissiyatı, talebin yavaşlaması ve arzın bir miktar artması, fiyatlar üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.
Brezilya’da MAP fiyatlarının 730-735 dolar seviyelerine gerilediğini, Hindistan’a giden DAP kargolarının spot fiyatının ise 809-810 $/ton CFR’ye düştüğünü görüyoruz. ABD New Orleans’ta, ithalat kısıtlı olmasına rağmen, alım gücündeki düşüşle birlikte azalan talebin fiyatları düşürdüğü anlaşılıyor.
Fosfattaki bu durumun çiftçimiz açısından anlamı ise yine önemli. Yani taban gübresinde maliyet baskısının bir miktar azaldığı görülüyor. Yine de dikkat edilmesi gereken husus, küresel fosfat arzının hala nispeten kısıtlı olması, fiyatlarda sert bir düşüş yaşanmasının olası olmadığını gösteriyor.
POTASYUM ve KÜKÜRT: İki Zıt Kardeş
Sevgili Dostlar, Potasyum, fırtınalı gübre denizindeki sakin liman olma kararlılığını tüm gücüyle devam ettiriyor. Ancak bu hafta Çin’de, deniz yoluyla gelen ithalatın azalması ve liman stoklarının düşmesi nedeniyle yurt içi ve sınır ötesi fiyatlarda bir miktar artış yaşandı. Diğer uluslararası pazarlar ise bu duruma kıyasla nispeten stabil.
Benim açımdan haftanın en önemli sürprizini kükürt yaptı. Hem Orta Doğu hem de Vancouver (Kanada) fiyatlarındaki artış, “acaba kükürt piyasası yeniden bir yükseliş trendine mi girdi?” sorusunu sormama neden oldu. Bu konuda, önümüzdeki haftanın seyrini görerek daha net yorum yapabiliriz.
BENCE:
Özetle tablo şu Kıymetli Dostlar: Bu hafta, üre ve fosfatta yaşanan hafif gevşeme, çiftçimiz için küçük bir nefes alma anı olsa da, bu durum bizi yanıltmasın. Bana göre piyasa hala çok kırılgan ve en ufak bir haberle yön değiştirebilir. Kükürtteki yükseliş ise, diğer maliyetlerin de artabileceğinin bir işareti olabilir ama bu konuyu bir süre daha takip ederek ayağı yere basan yorumlar yapmak isterim.
Her hafta altını kalın çizgiyle çizdiğim üç ana görevimiz, bu hafta da geçerliliğini koruyor:
1. Toprak Analizi: Bu maliyetlerde atılacak her bir yanlış gübre, en büyük israftır.
2. Verimlilik: Modern sulama gibi tekniklerle, attığımız gübrenin son zerresine kadar bitki tarafından alınmasını sağlamak.
3. Akıllı Alım: Bu hafif gevşemeyi bir fırsat olarak görüp, panik yapmadan, ihtiyacı kadar alım yapmak ve mümkünse kooperatifler aracılığıyla omuz omuza vermek.
Tekrar ediyorum; bu sezon, gücünü değil, aklını kullanan çiftçi kazanacak.
Bu haftaki son sözüm ise, yine yetkili bakanlıklarımıza ve kıymetli yetkililerinedir: Konunun uzmanları olarak hepimiz biliyoruz ki, maliyet baskısını en aza indirmek için en doğru strateji; akıllı planlama, doğru zamanda alım yapma ve tarladaki verimliliği artırmaktır.
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Haftaya görüşmek dileğiyle.
Levent Özdemir
Ziraat Yüksek Mühendisi
Toprak Radyo Televizyon A.Ş.
Yönetim Kurulu Başkanı
