Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli temsilcileri,
Geçen hafta, gübre piyasasında kartların yeniden dağıtıldığından ve Avrupa’nın panik havasının dağıldığından bahsederek, “Gözler Hindistan’da” demiştim.
Bu hafta elime ulaşan raporlar, beklediğimiz o büyük hamlenin gerçekleştiğini ve taşların yerine oturduğunu gösteriyor. Hindistan alımını yaptı ve kenara çekildi. Ancak asıl sürpriz Çin’den geldi; Potasyumda 2026’nın kapısı erkenden açıldı.
Gelin, geçen haftaki öngörülerimizi teyit eden bu yeni tabloyu ve yaklaşan tehlikeleri birlikte okumaya çalışalım.
(NOT: FOB terimi gübrenin üretildiği limandaki, CFR terimi ise Türkiye limanına getirilmiş halinin fiyatıdır.)
1. ÜRE: Hindistan “Doydu”, Piyasa Gevşedi!
Geçen hafta “Hindistan taban fiyatı belirledi” demiştim. Bu hafta Hindistan alacağı ne varsa aldı ve piyasada kısa vadeli bir doygunluk oluştu.
Beklenenden Fazla Alım: Hindistan (IPL), 20 Kasım ihalesinde beklentilerin üzerine çıkarak 1.56 milyon ton üre bağlantısı yaptı. Başlangıçta beklenti 1-1.5 milyon ton aralığındaydı.
Piyasa Hissiyatı: Tedarikçilerin Hindistan’a beklenenden fazla mal satması, “Hindistan Ocak ayına kadar bir daha ihaleye çıkmaz” beklentisini doğurdu. Haliyle bu durum, piyasayı düşüşe geçirdi.
Fiyatlar Gevşedi: Rusya, Orta Doğu ve Nijerya’daki FOB fiyatları, Hindistan’ın alım fiyatlarıyla uyumlu hale geldi ve onlar da geriledi. İran fiyatları ise 365-377 $/ton FOB bandına kadar çekildi.
Gaz Maliyeti Düştü: Avrupa’da doğalgaz fiyatları, jeopolitik gelişmelerle (Rusya-Ukrayna anlaşma hamlesi) Şubat 2024 seviyelerinin altına, 29 €/MWh’ye geriledi. Bu da üretim maliyeti baskısını bir nebze hafifletti.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Geçen hafta “Acele etmeyin” demiştim, haklı çıktık. Hindistan’ın yüklü alımı sonrası piyasada kısa vadeli bir gevşeme olması, Ürenin krizde değil de “bekle-gör” modunda olduğunu ifade ediyor.
2. FOSFAT (DAP/MAP): Fiyat Düşüyor Ama Maliyet Yanıyor!
Geçen hafta fosfattaki düşüşe “Sahte Bahar” demiş ve hammadde maliyetlerinin (Kükürt/Amonyak) arttığını vurgulamıştım. Bu hafta makasın daha da açıldığı görülüyor.
DAP Fiyatları Eriyor: Asya’da DAP fiyatları düşüşünü sürdürüyor. Bunu, Hindistan’ın Suudi Arabistan malı DAP gübresini geçen haftaya göre daha düşük (680 $/ton CFR) seviyeden aldığından anlamak mümkün. Hatta alıcılar bu fiyatın 650 dolar olacağı kanaatindeler.
ABD Etkisi: ABD’nin ithalat vergilerini kaldırması sonrası Amerika kıtasında da fiyatlar hala aşağı yönlü seyrediyor.
Kükürt Rekoru: Ancak madalyonun diğer yüzü korkutucu. Gübrenin ana hammaddesi Kükürt, Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Hatta Endonezya’da kükürt fiyatı 520 $/ton CFR’yi gördü.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Ürün fiyatı düşerken hammadde fiyatının rekor artması, sanayici için nasıl bir kâbus ise çiftçi için de “geçici fırsat”tır. Yine tekrar etmek gerekir ki, bu düşük DAP fiyatları, maliyet baskısı fiyata yansımadan önceki son çıkış olabilir.
3. POTASYUM: Çin’den Erken “Taban Fiyat” Hamlesi!
Kıymetli Dostlar, bu haftanın en stratejik haberi Potasyum cephesinden geldi.
Sürpriz İmza: Çin, Rus devi Uralkali ile 2026 yılı MOP sözleşmesini rekor bir hızla imzaladı.
Yeni Fiyat: Anlaşma 348 $/ton CFR üzerinden yapıldı. Bu rakam, geçen seneye göre sadece 2 dolarlık bir artış demek.
Etkisi: Bu anlaşma ile küresel piyasada bir “taban fiyat” oluştu diyebilmek şimdilik mümkün. Hatta piyasaların beklentisi, Hindistan’ın da bu fiyatı referans alarak masaya oturması yönünde.
BENCE
Değerli Dostlar,
Geçen haftaki analizimizde; “Balon sönüyor ama maliyetler yanıyor” demiştim. Bu hafta gördük ki;
1. Üre: Hindistan deposunu doldurdu, piyasa biraz nefes aldı. 2. Fosfat: Ürün fiyatı düşüyor ama hammadde (Kükürt) fiyatı “Ben buradayım” diye bağırıyor. 3. Potasyum: Çin, 2026’nın fiyatını sabitledi, belirsizliği bitirdi.
Peki Bu Tabloda Paydaşlar Ne Yapmalı?
Tarım ve Orman Bakanlığı: Çin’in potasyumda 348 dolarla sabitlediği fiyatı ve Hindistan’ın üredeki agresif alımını iyi analiz etmeli. Özellikle Kükürt fiyatlarındaki rekor artışın, yerli gübre sanayimizin maliyetlerini patlatabileceği riskini görerek “Hammadde Tedarik Stratejisi” geliştirmelidir.
Gübre Sanayicisi ve Tedarikçisi: Kükürt ve Amonyak fiyatlarındaki bu anormal artış, kâr marjlarını siliyor. Fosfat (DAP) fiyatları dünyada düşerken, içeride maliyet artışını bahane etmek zorlaşacaktır. Küresel düşüşü çiftçiye yansıtıp sürümü artırmak, nakit akışı için en doğru hamle olacaktır.
Çiftçilerimiz:
Azotlu Gübre (ÜRE): Piyasada yangın yok, aksine hafif bir gevşeme var. Hindistan alımı bittiği için şu an panik yapacak bir durum yok. İhtiyacınız kadarını, piyasayı takip ederek almak daha mantıklı olacaktır.
Taban Gübresi (DAP/MAP): Burada uyarımın altını çizerek yineliyorum; bu fiyatlar “Kelepir” değilse bile “Makul” seviyelerdir. Kükürt fiyatı bu kadar artmışken, DAP fiyatının daha fazla düşmesini beklemek riskli olabilir. İmkanı olan çiftçilerimiz, bu düşüşü değerlendirmelidir.
Unutmayın; rakamlar değişir, piyasalar dalgalanır ama toprağın ihtiyacı değişmez. Pusulamız her zaman toprak analizi olsun.
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Gelecek hafta görüşmek dileğiyle,
Levent Özdemir Ziraat Yüksek Mühendisi Toprak Radyo Televizyon A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı
Hindistan Masadan Kalktı, Çin Sürprizi Yaptı: Gübrede “Durgunluk” ve “Maliyet” Kıskacı
