Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli temsilcileri,
Geçen hafta piyasalardaki tehlikeli makasın açıldığından, amonyak ve kükürt gibi hammaddelerdeki fırtınanın nihai ürünlere er ya da geç yansıyacağından ve üre ile fosfattaki düşüşün bir “yalancı bahar” olabileceğinden bahsetmiştim. Bu hafta gelen raporlar, bu tablonun daha da netleştiğini ve piyasanın seyrini değiştiren kritik bir gelişme yaşandığını gösteriyor: Hindistan oyuna geri döndü!
Hindistan’ın 2 milyon tonluk dev bir üre ihalesiyle piyasaya girmesi, haftalardır süren üredeki serbest düşüşü şimdilik durdurmuş görünüyor. Ancak hammadde cephesinde, yani amonyak ve kükürt piyasasında fırtına dinmiş değil, tam tersine şiddetini artırarak devam ediyor. Fosfat fiyatları ise zayıf taleple gevşemeyi sürdürüyor.
Gelin, bu haftanın verileri ışığında piyasadaki bu üç farklı senaryonun ve özellikle de Hindistan hamlesinin bizler için ne anlama geldiğini detaylarıyla inceleyelim.
NOT: Analizlerimde sıkça gördüğünüz FOB terimi gübrenin üretildiği limandaki, CFR terimi ise Türkiye limanına getirilmiş halinin fiyatıdır.
ÜRE: Hindistan Dengeyi Buldu, Serbest Düşüş Durdu!
Haftalardır süren baskı, Hindistan’dan gelen haberle yerini istikrara bıraktı. Ülkenin ithalatçı kuruluşu RCF’nin, 10 Aralık’a kadar sevkiyatı yapılmak üzere 2 milyon tonluk bir ihale açması, küresel fiyatlara bir miktar istikrar getirdi. Bu gelişmenin ardından Mısır’da granül üre satışları kısa sürede 420-425 $/ton FOB seviyelerinden 445 $/ton FOB’a yükseldi. ABD NOLA piyasasında da haftanın başındaki düşüşler, bu haberle birlikte toparlanarak 393 $/st FOB seviyelerine ulaştı.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Azotlu gübre alımı için geçen haftalarda bahsettiğimiz fırsat penceresi hızla kapanıyor. Üre fiyatlarındaki düşüş trendi durmuş ve yerini istikrarlı, hatta hafif yukarı yönlü bir yükselişe bırakmıştır. Henüz alım yapmamış çiftçilerimizin bu durumu dikkate alarak planlama yapması kritik önem taşıyor.
FOSFAT (DAP/MAP): Zayıf Talep Fiyatları Gevşemeye Devam Ediyor
Fosfat cephesinde ise geçen haftaki tablo büyük ölçüde devam ediyor. Zayıf küresel talep, fiyatlar üzerinde baskı oluşturmayı sürdürüyor. Hindistan’ın spot DAP endeksi, 795 $/ton CFR seviyesinden 778-795 $/ton CFR aralığına geriledi. Ayrıca Çinli tedarikçilerin DAP/MAP ihracatı için gümrük işlemlerini 15 Ekim’e kadar tamamlama zorunluluğu, kısa vadede arz baskısı yaratarak fiyatların gevşemesine neden oluyor.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Taban gübresi (DAP/MAP) alımı için olumlu koşullar şimdilik devam ediyor. Ekim sezonu öncesi alım yapmayı planlayanlar için fosfatlı gübre piyasasındaki bu gevşeme bir avantaj sunmaktadır.
AMONYAK ve KÜKÜRT: Fırtına Şiddetini Artırıyor!
Bu iki hammadde, geçen haftaki yükselişini bu hafta daha da ileri taşıdı.
Amonyak: Suudi Arabistan’daki uzun süreli kesinti nedeniyle piyasalardaki sıkışıklık devam ederken, Tampa amonyak kontrat fiyatı bir haftada 50 $/tonluk sert bir artışla 590 $/ton CFR seviyesine fırladı. Cezayir’den gelen ihracat değerleri ise Şubat 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Kükürt: Küresel kükürt piyasası da yükseliş trendini sürdürüyor. Altın Hafta tatili öncesi Çin’e yapılan bir anlaşmanın 345 $/ton CFR gibi yüksek bir seviyeden gerçekleştiği bildirildi. Katar ise aylık kontrat fiyatını 40 $/ton artışla 324 $/ton FOB olarak belirledi.
BENCE:
Özetle tablo şu Kıymetli Dostlar: Hindistan düdüğü çaldı ve üredeki “yalancı bahar” sona erdi. Piyasayı artık üçe ayırarak okumak gerekiyor: 1) Düşüşü Durduran ve İstikrara Kavuşan Üre, 2) Zayıf Taleple Gevşeyen Fosfat, 3) Arz Sıkıntısıyla Şaha Kalkan Hammaddeler (Amonyak ve Kükürt).
Geçen hafta uyardığım tehlike aynen devam ediyor: Hammadde fiyatlarındaki bu dizginlenemeyen artış, er ya da geç nihai ürün maliyetlerine yansıyacaktır. Üre piyasasının dengelenmesi, bu yansımanın ilk sinyalidir. Çiftçimiz için fosfat cephesindeki kısa vadeli fırsat devam etse de, orta vadede bu maliyet fırtınasının tüm gübre çeşitlerini etkilemesi kaçınılmazdır.
Bereketli Bir Ekim Sezonu İçin Taraflara Düşen Sorumluklar:
Bu değişken tablo karşısında, hububat ekim sezonu öncesi tüm paydaşların üzerine düşen görevler güncelliğini koruyor:
Tarım ve Orman Bakanlığı Ne Yapmalı? Piyasanın anlık takibi, stokçuluğun ve haksız rekabetin önlenmesi için denetimlerin sıkılaştırılması ve çiftçiye verilen desteklerin zamanında ödenmesi her zamankinden daha önemli hale gelmiştir.
Gübre Sanayicisi ve Tedarikçisi Ne Yapmalı? Sanayicimiz, uluslararası piyasalardaki gevşemeyi (özellikle fosfatta) adil bir şekilde iç piyasa fiyatlarına yansıtmalı, çiftçiye “hasatta ödemeli” gibi esnek finansal çözümler sunarak bu zorlu süreçte üreticinin yanında olduğunu göstermelidir.
Çiftçilerimiz Ne Yapmalı? Bu dönemde en akıllıca yatırım, toprak analizidir. Komşunun tavsiyesiyle değil, toprağının raporuyla, ihtiyacı kadar gübre almak maliyetleri düşürmenin ilk ve en önemli kuralıdır. Mümkün olduğunca bir araya gelerek, kooperatifler kanalıyla pazarlık gücünü artırarak toplu alım yapmak, bu fırtınalı denizde en güvenli liman olacaktır.
Yine söylüyorum, hep söyleyeceğim; Bu sezon, gücünü değil, aklını, planını ve birliğini kullanan çiftçi kazanacak.
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Kasım ayında görüşmek üzere.
Levent Özdemir Ziraat Yüksek Mühendisi Toprak Radyo Televizyon A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı
Gübre Piyasasında Kartlar Yeniden Karıldı: Hindistan Oyuna Girdi, Fiyatlar Ne Olacak?
