Hindistan Bilmecesi Sürüyor, Fosfat Dip Arıyor, Amonyak ve Kükürt Ateşi Harlanıyor…
-
Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli temsilcileri,
Geçtiğimiz hafta, Hindistan ihalesinin sonucunu bekleyen piyasanın durumunu, fosfatlardaki düşüşü ve amonyak/kükürtteki yangını analiz etmiştim. Bu hafta gelen raporlar, tablonun bazı alanlarda netleştiğini, ancak özellikle üre cephesinde belirsizliğin ve kafa karışıklığının devam ettiğini gösteriyor. Fosfatlardaki düşüş sürerken, amonyak ve kükürt fiyatlarındaki artış ise yeni arz sıkıntısı haberleriyle daha da endişe verici bir hal aldı.
Gelin, bu haftaki piyasa raporları ışığında, geçen haftadan bu yana piyasada neler değişti, fırsatlar ve riskler nerede yoğunlaşıyor, birlikte inceleyelim.
(NOT: Analizlerimde sıkça gördüğünüz FOB terimi gübrenin üretildiği limandaki, CFR terimi ise Türkiye limanına getirilmiş halinin fiyatıdır.)
ÜRE: Hindistan İhalesi Piyasayı Kilitledi, Gözler Çin’de!
Geçen hafta “Hint ruleti dönüyor” demiştim, bu hafta o rulet piyasayı tam anlamıyla kilitledi. Hindistan’ın RCF kurumunun 15 Ekim’deki ihalesine gelen beklenmedik derecede düşük teklifler, tam bir bilmece yarattı. Tedarikçiler “Bu fiyata satılır mı?” ile “Daha iyisini beklesem mi?” ikilemi arasında kaldı.
Hindistan Hedefinin Altında Kalacak: RCF’nin 2 milyon tonluk hedefinin oldukça altında kalması muhtemel görünüyor. Şu anki düşük tekliflere (395-402 $/t CFR civarı) tedarikçiler pek istekli değil.
Alternatif Pazarlar Daha Cazip: Orta Doğu’daki üreticiler, Hindistan’a düşük fiyat vermek yerine, Etiyopya ve Türkiye gibi alternatif pazarlara 395-406 $/t FOB gibi daha iyi fiyatlarla yaklaşık 250.000 ton satış yaptı.
Avrupa Alımları Fiyatı Destekledi: Avrupa’daki alıcıların (muhtemelen CBAM endişesiyle erken alım) devreye girmesiyle Kuzey Afrika’dan yaklaşık 200.000 ton üre alındı. Bu durum Mısır fiyatlarını 420 $/t’dan 440 $/t FOB’a kadar taşıdı.
Kilit Oyuncu Çin: Çin hâlâ belirsiz. Yeni ihracat kotası çıkarsa, Hindistan’ın ihtiyacını karşılamaya yardımcı olur ama fiyatları aşağı çeker. Kota çıkmazsa, Hindistan’ın tekrar pazara dönmesi beklenebilir. Çin iç piyasasında ise fiyatlar hafif yükselerek 230-232 $/t fabrika çıkışına denk geldi.
Görünüm: Piyasa dip yapmış gibi görünse de, kısa vadede Çin’den gelecek kota haberi belirleyici olacak. Ek arz olmazsa görünüm güçlü. Brezilya’da fiyatlar gerilese de (405-415 $/t CFR), Hindistan ve azalan Çin arzı Doğu piyasasını destekleyebilir.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Geçen haftaki “bekle-gör” stratejisi devam ediyor. Hindistan ihalesindeki düşük teklifler henüz tam kabul görmedi. Çin’den kota haberi gelmez ve Hindistan tekrar pazara dönerse fiyatlar toparlanabilir. Avrupa alımları şimdilik fiyatları destekliyor. Azotlu gübre alımı için hâlâ aceleci olmamakta fayda var, ancak Çin faktörünü yakından izlemek gerekiyor.
FOSFAT (DAP/MAP): Düşüş Yavaşladı Ama Dip Görünmedi!
Geçen hafta “serbest düşüş” ve “fırsat zirvede” dediğimiz fosfat piyasasında, bu hafta düşüş hızı yavaşlasa da, dip henüz bulunmuş değil. Piyasa hissiyatı hâlâ zayıf.
Fiyatlar: Çin DAP FOB fiyatları 735-740 $/t FOB seviyesinde sabit kaldı. Hindistan CFR fiyatları da 750-753 $/t CFR’de değişmedi. Brezilya MAP fiyatları ise düşüşünü sürdürerek 675-680 $/t CFR bandına geriledi. Arjantin, Brezilya’ya göre primli kalsa da orada da fiyatlar düştü (762-765 $/t CFR).
Talep Hâlâ Zayıf: Güneydoğu Asya’da şiddetli yağışlar talebi erteliyor. Avustralya’da çiftçi hasada odaklanmış. Hindistan, yeni sübvansiyon açıklamasını bekliyor. ABD’de de talep durgun.
Hammadde Baskısı Artıyor: Ancak fosfatın ana hammaddeleri olan kükürt ve amonyak fiyatları yükselmeye devam ediyor. Bu durum, üreticilerin kâr marjlarını ciddi şekilde baskılıyor.
SSP’de Hafif Hareket: Tek fosfatlı gübre olan SSP’de Brezilya talebiyle hafif bir canlanma var, fiyatlar 185-190 $/t CFR’ye çıktı.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Geçen haftaki alım fırsatı hâlâ devam ediyor, ancak fiyatlardaki düşüş ivme kaybetmiş durumda. Hammadde fiyatlarındaki artışın er ya da geç ürüne yansıma riski bulunuyor. Taban gübresi (DAP/MAP) ihtiyacı olan çiftçilerimizin, piyasayı takip ederek bu uygun seviyelerden alım yapmayı düşünmeleri mantıklı olabilir. Beklemek, hammadde baskısının fiyata yansıma riskini artırabilir.
AMONYAK ve KÜKÜRT: Yangın Büyüyor, Arz Krizi Kapıda!
Bu iki hammadde, geçen haftaki yangını adeta körüklemiş durumda. Fiyatlar hızla yükseliyor ve arz endişeleri derinleşiyor.
Amonyak: Piyasa görünümü çok sıkı. Süveyş’in batısında arz sıkıntısı nedeniyle fiyat baskısı artıyor. En son Cezayir’den 625 $/t FOB ile rekor bir satış yapıldı. Üzerine Trinidad’daki Nutrien tesislerinin tamamının kapanacağı haberi geldi. Bu tesisler Trinidad ihracatının üçte birini karşılıyordu. Tampa (ABD) fiyatlarında 40-50 $/t’lık bir artış bekleniyor. Avrupa CFR fiyatları da yükseliyor (630-660 $/t). Orta Doğu FOB fiyatları ise 390-435 $/t aralığında.
Kükürt: Fiyatlar hızla tırmanmaya devam ediyor. Son Katar spot ihalesinde 390-410 $/t FOB aralığında teklifler alındı. Orta Doğu FOB fiyatları 380-395 $/t FOB’a yükseldi. Çin CFR fiyatları 398-402 $/t CFR’ye, Hindistan CFR fiyatları 390-395 $/t CFR’ye çıktı. Brezilya CFR fiyatları da 390-395 $/t CFR seviyesinde. Rusya’dan arz hâlâ kısıtlı. Brezilya, Çin, Hindistan gibi büyük alıcılar piyasada ve spot mal arıyor.
BENCE:
Amonyak ve kükürt piyasalarındaki bu durum, sadece bir fiyat artışı değil, ciddi bir arz krizi potansiyeli taşıyor. Özellikle Trinidad’daki kapanma haberi amonyak piyasasını daha da sıkıştıracak. Bu yüksek hammadde maliyetleri, er ya da geç DAP/MAP ve azotlu gübre fiyatları üzerinde baskı oluşturacaktır. Fosfat fiyatlarındaki mevcut düşüşün bu nedenle çok uzun soluklu olmayabileceği riski artıyor.
Bu Değişken Tabloda Paydaşlar Ne Yapmalı?
Tarım ve Orman Bakanlığı: Üre piyasasında Çin kotası ve Hindistan ihalesi sonucunu yakından takip etmeli, olası ani fiyat hareketlerine karşı ithalat dahil tedbirleri hazır tutmalıdır. Fosfat fiyatlarındaki düşüşün çiftçiye yansımasını sağlamalıdır. Amonyak ve kükürtteki arz sıkıntısının gübre üretimine etkisini ve olası maliyet artışlarını izlemelidir.
Gübre Sanayicisi ve Tedarikçisi: Fosfatlı gübrelerdeki düşük fiyat seviyesini koruyarak çiftçinin alım yapmasını teşvik etmelidir. Artan amonyak ve kükürt maliyetlerini yönetmek için stratejiler geliştirmelidir. Üre için temkinli duruşunu korumalıdır.
Çiftçilerimiz: Strateji netleşiyor: Fosfatlı (DAP/MAP) gübreler için alım fırsatı devam ediyor, ancak hammadde baskısı nedeniyle bu pencere kapanabilir. İhtiyacı olanların bu seviyeleri değerlendirmesi önemlidir. Azotlu (ÜRE) gübreler için ise bekleyiş sürüyor. Çin’den kota haberi gelip gelmeyeceği ve Hindistan’ın nihai alım miktarı/fiyatı kritik olacaktır. Aceleci davranmamak, ancak piyasayı çok yakından takip etmek gerekiyor. Ve her zamanki gibi, toprak analizi pusulamız olmalı.
Unutmayalım, bu zorlu piyasada akılcı planlama ve doğru zamanlama her zamankinden daha değerli.
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Gelecek hafta görüşmek dileğiyle,
Levent Özdemir
Ziraat Yüksek Mühendisi
Toprak Radyo Televizyon A.Ş.
Yönetim Kurulu Başkanı
