Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli temsilcileri;
Geçen hafta sizlere yaptığım “Maliyet Kıskacı” uyarısı, bu hafta elime ulaşan uluslararası raporlarla daha da derinleşti. Piyasada “Sahte Bahar” havası estirilse de, arka planda kartlar değişik boyutta ve yeniden dağıtılıyor.
Bu haftanın özeti şudur: Talepsizlikten gevşeyen bir Üre piyasası var; ancak hammaddesi (Kükürt) rekor kıran ve “Çin Kilidi” ile tehdit edilen bir Fosfat piyasası ile karşı karşıyayız.
(NOT: FOB: Üretildiği limandaki fiyat, CFR: Ülke limanına teslim fiyatıdır.)
Gelin, bu hafta piyasadaki “Sessiz Fırtına”yı madde madde analiz edelim:
1. ÜRE: Fiyat Düşüyor Ama “Kral” Geri Dönecek Hindistan’ın alımını tamamlaması ve Noel tatili rehavetiyle Üre fiyatları tüm bölgelerde geriliyor. Orta Doğu’da fiyatlar 385-390 $/ton FOB seviyelerine kadar çekildi. Ancak düşüşün kalıcı olmayacağına dair kritik sinyaller var:
CBAM Avantajı:Avrupa Birliği’nin yeni karbon vergisinde Üre, nitratlara göre çok daha avantajlı. Nitratlı gübrelere ton başına 115-161 Euro ek vergi yükü gelirken, Mısır menşeli Üre’de bu rakam sadece 43 Euro civarında. Bu durum, Üre’yi Avrupa pazarında rakipsiz kılabilir.
Arz Sıkıntısı Riski:Rusya’da Acron tesislerinde yaşanan hasar ve Ocak ayında beklenen Hindistan ihalesi, şu anki düşüşün “fırtına öncesi sessizlik” olduğunu gösteriyor.
2. KÜKÜRT: Asıl Yangın Yeri Burası! Gübre fiyatı gevşiyor diye sevinirken, gübrenin ana hammaddesi Kükürt (Sülfür) alev almış durumda.
Fiyatlar Uçtu:Çin teslim (CFR) fiyatları 320-510 $/ton bandına çıkarken, ABD Körfezi’nde fiyatlar 500-505 $/ton FOB seviyesini gördü.
Sebep:Rusya’da demiryolu sevkiyatlarında yaşanan düşüşler ve Kazakistan’daki CPC boru hattı bakımı nedeniyle üretimde yaşanan %15-20’lik kayıp arzı kilitledi.
Tehlike: Bu artış, ABD’de Amsul üretim maliyetlerini bile ton başına 20-30 dolar artırdı. Kükürt bu kadar pahalıyken, DAP ve TSP maliyetlerinin düşmesi teknik olarak imkansızdır.
3. FOSFAT (DAP): Çin’den “2026” Şoku! Piyasadaki en büyük risk bu. Sektör kulislerinde ve üretici toplantılarında, Çin’in fosfat ihracat kısıtlamasını Ağustos 2026’ya kadar sürdürebileceği konuşuluyor. Bu haber bile Çin iç piyasasında DAP fiyatlarını 4.000 Yuan (yaklaşık 566 Dolar) seviyesine fırlattı. Eğer ihracat yasağı kesinleşirse; Güney Asya ve Latin Amerika’nın dev talebi Fas (OCP) ve Suudi Arabistan üzerine yığılacak. Bu da sadece DAP’ı değil, TSP ve Fosforik Asit fiyatlarını da yukarı çekecektir.
BENCE:
Kıymetli Dostlar,
Bu dönem gübre piyasasında mesele “ucuz mu pahalı mı” değil; ne zaman, hangi ürünü, hangi riskle aldığımızdır.
Bu Tabloda Paydaşlar Ne Yapmalı?
Tarım ve Orman Bakanlığı: Dünyanın en büyük üreticisi Çin, iç piyasasını korumak için işletme oranlarını %45-50 seviyesinde tutup ihracatı 2026’ya kadar kapatırsa, önümüzdeki sezon ciddi bir “temin sorunu” yaşayabiliriz. Bu stratejik risk şimdiden planlanmalı.
Gübre Sanayicisi: Kükürt maliyetleri artıyor, evet. Ancak Hindistan’ın DAP stoklarının 2,16 milyon tona düştüğü ve talebin tekrar canlanacağı unutulmamalı. Üre’deki gevşemeyi fırsata çevirip, nakit akışını hızlandırmak “kazan-kazan” olacaktır.
Çiftçimiz:
Üre (Azotlu): Zaman lehimize işliyor. Noel ve talep yokluğu fiyatı baskılıyor. Acele etmeyin, kademeli alın. Ocak ayındaki ihalelerle piyasa dengeye oturacaktır.
DAP/Taban Gübresi: Zaman aleyhimize işliyor. Kükürt maliyetleri tavan yapmışken ve Çin riski masadayken, şu anki durgunluk bir “Fırsat Penceresi”dir. Bu pencere, artan maliyetler fiyata yansıdığında kapanacaktır.
Pusulamız yine şaşmasın: Önce Toprak Analizi, sonra doğru gübreleme.
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Gelecek hafta görüşmek üzere…
Levent ÖZDEMİR Ziraat Yüksek Mühendisi Toprak Radyo Televizyon A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı
