Gaz Düştü Üre Arttı, Avrupa Mal Stokluyor, Maliyetler “Tampa” Yaptı…
Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli paydaşları;
Geçen hafta sizlere “Bahar erken geldi, fiyatlar ısınıyor” demiştim. Bu hafta 7 Şubat tarihli uluslararası raporlar gösteriyor ki; o ısınma yerini “Kaynamaya” bıraktı. Ancak bu sefer durum farklı; karşımızdaki tablo sadece bir maliyet enflasyonu değil, tam anlamıyla bir “Beklenti Rallisi”.
Piyasa oyuncuları, Hindistan’ın Şubat ortasında açması beklenen ihaleyi ve Avrupa’nın CBAM (Karbon Vergisi) öncesi stok telaşını fiyatlıyor. Yani, mal fiziksel olarak bitmedi ama “algı” ve “panik alımları” fiyatı yukarı çekti.
Gelin, bu hafta raporların satır aralarındaki o kritik şifreleri, Tampa’dan gelen maliyet şokunu ve ülkemiz için sessizce yaklaşan tehlikeyi birlikte çözelim.
NOT:( FOB: Üretildiği limandaki çıplak fiyat. CFR: Ülke limanına navlun dahil teslim fiyatı. CIF: Ülke limanına navlun ve sigorta dahil teslim fiyatı. NOLA: ABD’nin en büyük gübre ithalat limanı New Orleans. TAMPA: Küresel kükürt piyasasının referans fiyatının belirlendiği ABD kontrat noktası. CBAM: Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (Avrupa’nın karbon vergisi). BOĞA PİYASASI (Bull Market): Piyasada fiyatların yükseliş trendinde olduğu dönemi ifade eder. )
ÜRE: 500 DOLAR AŞILDI AMA BU FİYAT “KÖPÜK” MÜ?
Üre piyasasında bu hafta “Boğa” trendi sertleşti. Ancak arka planda çok ilginç bir çelişki var: Avrupa’da doğalgaz fiyatları düşerken, üre fiyatları artıyor. Bu da rallinin üretim maliyetinden değil, “stoklama ve beklentiden” kaynaklandığını ispatlıyor.
• 500 Dolar Duvarı ve Mısır’daki Tablo:
Kuzey Afrika’da (Mısır ve Cezayir) FOB fiyatları psikolojik sınırı aştı. Raporlar net gösteriyor; AlexFert, Abu Qir, MOPCO ve Helwan gibi üreticiler Şubat yüklemeleri için 480-495 $/ton, Mart yüklemeleri için ise 500-505 $/ton FOB seviyesine oturdu. Avrupalı tüccarlar, Karbon Vergisi (CBAM) gelmeden malı çekmek için Kuzey Afrika’ya hücum edince fiyatlar uçtu.
• Körfez’de Fırsat Var mı?:
Kuzey Afrika 500 doları görürken, Katar Mart yüklemeleri için 482 $/ton FOB seviyesinden satış yaptı. Yani bazı Körfez üreticileri hala makul duruyor ancak Avrupa’nın talebi bu dengeyi de bozabilir.
• İran Gazı ve Stok Gerçeği:
İran’da kesilen doğalgazın 10-15 gün içinde (Şubat ortası) geri gelmesi bekleniyor. Ancak Pardis hariç tesislerin çoğu kapalı ve stoktan satış yapıyor. Gaz gelse bile üretimin tam kapasiteye dönmesi zaman alacak. Yani kısa vadede arz tarafında rahatlama sınırlı kalacak, bu da ralliyi destekliyor.
• Hindistan Riski:
Piyasa Hindistan ihalesine kilitlendi. Hindistan son alımını 424-426 $/ton seviyesinden yapmıştı. Şu anki piyasa ise Hindistan’ın kapısına 500 dolarla gidiyor. Evet, Hindistan’ın sübvansiyon bütçesi sağlam ve 2012’den beri perakende fiyatları sabit, yani devletin ödeme gücü var. Ancak bu kadar sert bir zıplamayı hemen kabul ederler mi, yoksa “Bekliyorum” diyerek rest mi çekerler? İşte piyasadaki köpüğü belirleyecek olan bu.
TÜRKİYE CEPHESİ: “FIRTINA ÖNCESİ SESSİZLİK”
Raporlarda Türkiye fiyatları 435 $/ton CIF seviyelerinde ve piyasa “Durgun” görünüyor. Ancak bu sessizlik hayra alamet olmayabilir.
• Rusya Payı Arttı, CAN İhracatı Patladı:
Veriler gösteriyor ki 2025’te Rusya’dan ithalatımız %333 artarken, Umman gibi kaynaklar düşmüş. Yani kaynağı çeşitlendirmemişiz, Rusya’ya yaslanmışız. Diğer yandan Türkiye’den Avrupa’ya (İrlanda) ve Afrika’ya (Tanzanya) yapılan CAN gübresi ihracatı %100 artmış. Neden? Çünkü Avrupalı CBAM vergisinden kaçmak için Türk malına sarılıyor.
• Hava Açınca Ne Olacak?
Şu an yağışlar ve yaklaşan Ramazan nedeniyle iç talep beklemede. Ancak hava açtığı ve sezon başladığı an, tüm çiftçi aynı anda bayiye koşarsa, bu sessizlik yerini “Mal Yokluğu” kaosuna bırakabilir.
FOSFAT (DAP/MAP): AVRUPA ARTIK PAZARLIK ETMİYOR!
Kıymetli Dostlar, fosfat tarafında talep direnci tamamen kırıldı. Alıcılar artık “Fiyat ne?” diye sormuyor, “Mal var mı?” diye soruyor.
• Suudi Arabistan’dan Avrupa’ya Satış:
Suudi Arabistanlı Ma’aden, alışılmadık bir şekilde Avrupa’ya 670 $/ton FOB fiyattan DAP sattı. Avrupa sözleşme fiyatlarında üç haneli artışlar var. Fas’taki hava muhalefeti tedariği aksatınca, alıcılar fiyata bakmaksızın malı güvenceye almaya başladı.
AMONYAK VE KÜKÜRT: MALİYETLERDE “TAMPA” ŞOKU!
Bu hafta sadece beklenti değil, gerçek maliyetler de şaha kalktı.
• Kükürtte +186 Dolar:
ABD Tampa 1. Çeyrek kükürt kontratları, bir önceki çeyreğe göre tam 186 $/ton artışla 496 $/ton olarak belirlendi.
• AS Mart 2025 Zirvesinde:
Bu maliyet artışı doğrudan Amonyum Sülfat’a (AS) yansıdı ve AS fiyatları Mart 2025’ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Yani gaz ucuzlasa bile kükürt pahalandığı için AS ve DAP maliyeti düşmüyor. Bu bir spekülasyon değil, “gerçek maliyet baskısıdır.”
BENCE: RİSK ALMA ZAMANI DEĞİL, TEDBİR ZAMANI
Kıymetli Dostlar, tablo net: Gaz ucuzlasa da gübre ucuzlamıyor. Çünkü piyasayı bir yandan maliyet (Kükürt), diğer yandan “Beklenti ve Stoklama” yönetiyor.
Peki, bu tabloda ne yapmalı?
Tarım ve Orman Bakanlığı: Hindistan ihalesinde oluşacak fiyat, bizim iç piyasamızı da belirleyecek. İthalat vanasını açık tutarken, ihracat vanasını kontrollü kullanmalıyız. Patlama anında iç piyasanın arz güvenliği her şeyden önemli.
Gübre Sanayicisi ve Bayilerimiz: Kükürt ve AS maliyetlerindeki artış, geri çekilmelerin sınırlı kalacağını gösteriyor. Hindistan ihalesi öncesi, “fiyat düşer” diye beklemek büyük kumar olur. Malı rafta tutan kazanır.
Çiftçimiz: Değerli çiftçilerimiz, ülkemiz piyasası şu an dünya fiyatlarına göre hala “avantajlı” (435 $ CIF) durumda. Ancak bu makas, talep başladığı an kapanacak. Üre ve fosfat ihtiyacınızı, “herkes aynı anda istemeden” şimdiden temin edin.
SON SÖZ VE KRİTİK UYARI:
Uluslararası raporlar; “Tüccarlar Avrupa için stok yapıyor” diyor. Elin oğlu CBAM vergisinden kaçmak için bugünden mal çekerken, biz “baharı beklersek” yarın tarlaya atacak gübreyi ya bulamayız ya da çok daha pahalıya alırız.
Hesabınızı “Yükseliş Trendine” göre yapın, tarlayı aç, ürünü boynu bükük bırakmayın.
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Kalın sağlıcakla…
Levent ÖZDEMİR Ziraat Yüksek Mühendisi Toprak Radyo Televizyon A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı
Gübrede 500 Dolar Duvarı Yıkıldı: Beklenti Rallisi Başladı!
