Karadeniz’de Fındık Bahçelerindeki Kurumanın Sebebi Belli Oldu: KTAE Açıkladı, Suçlu Hastalık Değil İklimsel Stres!…
-
[TEKKEKÖY-SAMSUN]
Türkiye’nin en stratejik tarımsal ihraç ürünü olan fındıkta (Corylus avellana), Karadeniz Bölgesi genelinde üreticileri endişelendiren dal kurumalarına ilişkin beklenen bilimsel açıklama geldi. Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon illerindeki fındık bahçelerinde görülen yaygın dal kurumaları üzerine harekete geçen Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (KTAE), sahada ve laboratuvarda yürüttüğü kapsamlı araştırmaları tamamladı.
KTAE bünyesindeki fitopatoloji ve entomoloji uzmanlarının, Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Ordu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Trabzon İl Tarım ve Orman Müdürlüğü teknik personeliyle koordineli yürüttüğü saha taramaları ve metagenomik analizler neticesinde; kurumanın herhangi bir bakteriyel veya fungal hastalık etmeninden değil; don, aşırı yağış, taban suyu birikmesi ve yüksek sıcaklık dalgalanmaları gibi iklimsel abiyotik stres faktörlerinden kaynaklandığı kesinleşti.
“Doç. Dr. İlyas Deligöz: Metagenomik Analizlerde Hastalık Etmeni Çıkmadı”
Saha gözlemleri ve laboratuvar sonuçlarını kamuoyuyla paylaşan Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. İlyas Deligöz, üreticilerin endişelerine bilimsel verilerle yanıt vererek şunları kaydetti:
“2026 üretim sezonunda fındık dallarında baş gösteren kurumalar ve çiftçilerimizden gelen yoğun ihbarlar üzerine uzman ekiplerimizle dört ilimizde bahçelere indik. Kuruyan ocaklardan ve dallardan numuneler alarak enstitü laboratuvarlarımızda ileri moleküler testler ve metagenomik analizler gerçekleştirdik. Yapılan tüm incelemelerde kurumalarla doğrudan ilişkili patojenik bir hastalık veya zararlı etmeni tespit edilemedi. Kurumaların asıl kaynağı; erken ilkbahar geç donları, yaz aylarındaki aşırı ve düzensiz yağışlar ile anlık sıcaklık sıçramalarının bitki iletim demetlerinde oluşturduğu iklimsel strestir.”
“Gereksiz Kimyasal Kullanmayın: Drenaj, Budama ve Toprak Analizi Uyarısı”
Üreticilerin bahçelerde boş yere kimyasal ilaç kullanmaması gerektiğinin altını çizen Doç. Dr. Deligöz, acil eylem adımlarını şu şekilde sıraladı:
“Üreticilerimize en temel çağrımız; hastalık zannederek ezbere ve gereksiz zirai ilaçlama yapmamalarıdır. Bu hem maliyeti artırır hem de toprağın doğal dengesini bozar. Kuruyan dalları sağlıklı yeşil dokuya ulaşıncaya kadar titizlikle budayın ve kesilen artıkları bahçeden derhal uzaklaştırın. Yağış sularının kök boğazında göllenmesini engellemek için bahçe içi drenaj kanallarını açın. Kök gelişimini bozan aşırı azotlu gübrelemeden kaçının ve gübrelemeyi mutlaka laboratuvar toprak analizi sonuçlarına göre planlayın. Enstitü olarak milli fındığımızın sürdürülebilirliği için bilimsel çalışmalarımızı aralıksız sürdüreceğiz.”
Toprak TV Olarak;
Dünya fındık üretiminin lideri olan ülkemizde; Karadeniz sahil ve orta kuşağındaki fındık bahçelerinde baş gösteren verim kayıplarının kulaktan dolma dedikodularla değil, araştırma enstitümüzün metagenomik analizleriyle aydınlatılmasını Türk tarım bilimi adına çok kıymetli buluyoruz. Çiftçimizi gereksiz pestisit masrafından kurtaran bu teşhis, doğru tarımsal mücadelenin ancak bilimle yapılabileceğinin en somut göstergesidir.
Karar vericilere çağrımızdır: Tarım ve Orman Bakanlığı, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü ve Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) koordinasyonunda; Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon havzalarında iklim krizine dayanıklı fındık ocaklarının rehabilitasyonu için ‘Acil Bahçe Drenajı ve Budama Destekleme Paketi’ başlatılmalıdır. Çiftçilerimizin bahçelerinde drenaj kanalları açması, organik maddeyi artıran biyokömür/kompost uygulamaları ve modern budama ekipmanı alımlarına Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) kapsamında yüzde 85 doğrudan kamu hibesi verilmelidir. Yetkili laboratuvarlarda fındık toprak analiz desteği dekar başına artırılarak çiftçiye ücretsiz analiz hakkı tanınmalıdır.
Tüketicilerimize ve yetiştiricilerimize tavsiyemiz ve çağrımız ise; üreticilerimizin bayilerden tavsiye üzerine ezbere ilaç almak yerine İl ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine başvurarak KTAE bültenlerine göre hareket etmeleri, kuruyan dalları dezenfekte edilmiş makaslarla budayıp yaralı kısımlara aşı macunu sürmeleridir. Tüketicilerimizin ise Karadeniz’in engebeli yamaçlarında yağmur, don ve çamur demeden fındığına sahip çıkan emektar çiftçimizin alın terini takdir ederek milli değerimiz yerli fındığı sofralarından eksik etmemeleridir.
