Piyasa Nefesini Tuttu: Gözler Hindistan’da, Fosfat Düşüşte, Amonyak ve Kükürt Ateşi Yükseliyor…
-
Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli temsilcileri,
Geçtiğimiz hafta, Hindistan’ın üre ihalesiyle piyasanın nefesini tuttuğunu, fosfatın düşüşte olduğunu ancak amonyak ve kükürt ateşinin yükseldiğini belirtmiştim. Bu hafta, o bekleyişin zirveye çıktığına, piyasanın adeta kilitlendiğine tanık oluyoruz. Hindistan’ın 15 Ekim’de kapanan dev üre ihalesinin sonuçları henüz açıklanmadı ve tüm gözler oradan gelecek “en düşük teklif” (yani L1 – Lowest Bidder 1) haberine çevrilmiş durumda.
Ancak bu bekleyiş, piyasanın diğer cephelerindeki sert hareketleri durdurmadı. Fosfatlı gübrelerdeki (DAP/MAP) düşüş bu hafta adeta çakılmaya dönüştü. Diğer yanda ise amonyak ve kükürt alevi, arz sıkıntısıyla daha da büyüyerek yükselişini sürdürdü.
Gelin, bu haftanın detaylı raporları ışığında, bu keskinleşen ayrışmanın ne anlama geldiğini rakamlarla inceleyelim.
NOT: Analizlerimde sıkça gördüğünüz FOB terimi gübrenin üretildiği limandaki, CFR terimi ise Türkiye limanına getirilmiş halinin fiyatıdır.
ÜRE: Hindistan Ruleti Dönüyor, Piyasa Sonucu Bekliyor!
Piyasa geçen hafta olduğu gibi bu hafta da minimum aktivitedeydi, çünkü herkes Hindistan’ın RCF kurumunun 15 Aralık’a kadar sevkiyatını istediği 2 milyon tonluk ihaleyi nasıl sonuçlandıracağını bekliyor. RCF’ye toplamda 3,66 milyon tonluk rekor bir teklif geldi. Henüz resmi bir açıklama olmasa da, piyasa kulislerinde batı kıyısı için 400 $/ton CFR civarı, hatta belki 390 $/ton altı, doğu kıyısı içinse 410 $/ton CFR civarı L1 fiyatları konuşuluyor.
Bu belirsizlik ve bekleyiş, bazı pazarlarda fiyatları hafifçe gevşetti; Brezilya CFR fiyatı ortalama 3 $/ton düşerek 420 $/tona indi, Çin FOB prilled üre ise 15 $/ton düşüşle 375 $/ton ortalamaya geriledi. Ancak ABD NOLA mavna fiyatları hafif bir artışla 376 $/st ortalamasına yükseldi. Orta Doğu FOB fiyatları ise 10 $/ton artışla 395 $/ton ortalamasına çıktı.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Geçen hafta hafif aralandığını söylediğimiz fırsat penceresi hala açık ama riskli. Hindistan’ın açıklayacağı L1 fiyatı, piyasanın yeni tabanını oluşturacak. Eğer L1 fiyatları beklentilerin altında kalırsa, bu kısa süreli gevşeme devam edebilir; ancak beklentiler dahilinde veya üzerinde olursa, fiyatlar hızla toparlanabilir. Azotlu gübre alımı için birkaç gün daha bekleyip Hindistan sonucunu görmek ve ona göre hızla karar vermek en mantıklı strateji olacaktır.
FOSFAT (DAP/MAP): Serbest Düşüş Modu Devam Ediyor!
Fosfat cephesinde geçen haftaki “fırsat büyüyor” tespiti, bu hafta “fırsat zirvede”ye dönüştü. Zayıf talep ve satıcıların kargo yerleştirme rekabeti nedeniyle fiyatlardaki düşüş daha da hızlandı. Hindistan DAP spot endeksi haftalık bazda tam 21 $/tonluk sert bir düşüşle ortalama 754 $/ton CFR seviyesine indi. Benzer şekilde Brezilya MAP piyasası da 20 $/tonluk düşüşle ortalama 680 $/ton CFR seviyesine geriledi. Hatta piyasada 740 $/ton CFR altına inen DAP teklifleri ve 670 $/ton CFR altına inen MAP teklifleri konuşuluyor. Çin’in ihracat penceresinin 15 Ekim’de kapanmış olması da piyasadaki arz baskısını şimdilik azaltmış görünmüyor.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Taban gübresi (DAP/MAP) almak için şu an piyasa koşulları son derece cazip. Hammadde fiyatlarındaki artışa rağmen ürün fiyatlarındaki bu sert düşüş, talep zayıflığından kaynaklanıyor ve bu durumun ne kadar süreceği belirsiz. Ekim sezonu için alım yapacak çiftçilerimizin bu tarihi fırsatı değerlendirmesi yerinde olacaktır.
AMONYAK ve KÜKÜRT: Yangın Söndürülemiyor!
Bu iki kritik hammadde, fiyat artışında hız kesmiyor.
Amonyak: Arz sıkıntısı o kadar ciddi ki, piyasada yeni işlem olmamasına rağmen fiyatlar yükselmeye devam ediyor. Suudi Arabistan (Ma’aden) ve ABD’deki (Mosaic Faustina) üretim kesintileri sürüyor. Alıcılar kısa vadede rahatlama beklemiyor. Uzak Doğu CFR fiyatları ortalama 15 $/ton artarak 440 $/tona, Hindistan spot/kontrat aralığı 10 $/ton artarak 410-440 $/tona, Orta Doğu kontrat aralığı ise 20 $/ton artarak 330-400 $/tona yükseldi.
Kükürt: Fiyatlar bu hafta daha da tırmandı. Özellikle Endonezya’dan gelen talep fiyatları yukarı çekiyor. Orta Doğu FOB fiyatları haftalık 25 $/ton artışla ortalama 355 $/tona fırladı. Çin CFR fiyatları 32 $/ton artışla 375 $/ton ortalamasına, Endonezya spot aralığı ise 50 $/tonluk şok bir artışla 390-395 $/tona ulaştı.
BENCE:
Değerli dostlar, geçen hafta söylediğim “Talep her şeydir!” sözü bu hafta daha da anlam kazandı. Hammadde fiyatları rekor üstüne rekor kırarken, çiftçinin alım gücünün zayıflığı ve talebin düşüklüğü, fosfatlı gübre fiyatlarını aşağı çekmeye devam ediyor. Bu, adeta fizik kurallarına aykırı gibi görünen ama piyasanın acı gerçeği olan bir durum.
Ancak altını tekrar çiziyorum: Bu durum sürdürülebilir değil. Fosfat üreticilerinin marjları hızla eriyor. Talep canlandığı anda veya üreticiler “artık yeter” dediğinde, bu birikmiş maliyet baskısı çok sert bir şekilde fiyatlara yansıyacaktır.
Üre piyasası ise tamamen Hindistan’dan gelecek habere kilitlenmiş durumda. Oradan çıkacak rakam, sadece ürenin değil, dolaylı olarak diğer azotlu gübrelerin de (AS, CAN, AN gibi) kısa vadedeki yönünü belirleyecek.
Bu hafta piyasayı özetlersek: 1) Üre’de Hint ruleti dönüyor, nefesler tutuldu. 2) Fosfat’ta serbest düşüş devam ediyor, alıcılar hâkim. 3) Amonyak ve Kükürt’te yangın büyüyor, arz krizi derinleşiyor.
Bu Değişken Tabloda Paydaşlar Ne Yapmalı?
Tarım ve Orman Bakanlığı: Hindistan ihalesi sonrası piyasada oluşabilecek ani dalgalanmalara karşı tetikte olmalı, spekülatif hareketleri engellemeli ve özellikle fosfat fiyatlarındaki bu sert düşüşün çiftçiye yansıması için gerekli denetimleri artırmalıdır.
Gübre Sanayicisi ve Tedarikçisi: Fosfatlı gübrelerdeki bu tarihi düşüşü DERHAL ve ADİL bir şekilde fiyatlarına yansıtarak çiftçinin yanında olduğunu göstermelidir. Bu dönemde sağlanacak esnek ödeme koşulları ve kampanyalar, güven tazeleyecektir. Üre fiyatları için ise Hindistan sonucuna göre pozisyon almak gerekecektir.
Çiftçilerimiz: Strateji netleşiyor. Fosfatlı (DAP/MAP) gübreler için alım fırsatı devam ediyor, hatta daha da cazip hale geldi. Bu fırsatı kaçırmamak önemlidir. Azotlu (ÜRE) gübreler için ise Hindistan’dan L1 fiyatlarının açıklanmasını beklemek ve hemen ardından piyasa tepkisine göre hızla karar vermek en doğrusu olacaktır. Ve elbette, toprak analizi her zamankinden daha değerli.
Yine söylüyorum, hep söyleyeceğim; Bu sezon, gücünü değil, aklını, planını ve birliğini kullanan çiftçi kazanacak.
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Gelecek hafta görüşmek dileğiyle,
Levent Özdemir
Ziraat Yüksek Mühendisi
Toprak Radyo Televzyon A.Ş.
Yönetim Kurulu Başkanı
