Piyasa Nefesini Tuttu: Gözler Hindistan’da, Fosfat Düşüşte, Amonyak ve Kükürt Ateşi Yükseliyor…
-
Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli temsilcileri,
Geçtiğimiz hafta, Hindistan’ın 2 milyon tonluk dev üre ihalesiyle piyasanın “düdüğünü çaldığını” ve üredeki serbest düşüşü durdurduğunu ifade etmiştim. Hammadde cephesindeki fırtınanın ise şiddetini artırdığına dikkat çekmiştim. Bu hafta, piyasanın o düdüğün ardından hakemin kararını bekler gibi nefesini tuttuğuna şahit oluyoruz. Gözler, 15 Ekim’de sonuçlanacak olan Hindistan ihalesine çevrilmiş durumda.
Ancak bu “bekle-gör” havası, piyasanın farklı segmentlerinde tamamen zıt yönlü hareketleri gizleyemiyor. Bir yanda alıcıların isteksizliğiyle düşüşünü hızlandıran fosfatlı gübreler, diğer yanda ise arz sıkıntısıyla alev alev yanmaya devam eden amonyak ve kükürt piyasaları var.
Gelin, bu haftanın detaylı raporları ışığında, bu üç farklı senaryonun ne anlama geldiğini mercek altına alalım.
NOT: Analizlerimde sıkça gördüğünüz FOB terimi gübrenin üretildiği limandaki, CFR terimi ise Türkiye limanına getirilmiş halinin fiyatıdır.
ÜRE: Hint İhalesi Öncesi “Bekle-Gör” Modu ve Hafif Gevşeme
Geçen hafta Hindistan’ın alım haberiyle durulan üre piyasası, bu hafta ihale sonucunu beklerken durgun bir seyre girdi. Piyasada o kadar büyük bir beklenti var ki, Etiyopya gibi bir başka büyük alıcı bile Hindistan’daki gelişmeleri görmek için kendi ihalesini iptal etme kararı aldı. Bu bekleyiş, alıcıların iştahını kapatırken, bazı bölgelerde fiyatlarda hafif bir gevşemeye bile neden oldu. Örneğin, Brezilya’daki CFR spot fiyatları haftalık 5 dolarlık bir düşüşle ortalama 423 $/tona geriledi.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Geçen hafta kapanıyor dediğimiz fırsat penceresi, ihale öncesi bu bekleyişle hafifçe aralandı. Ancak bu durum aldatıcı olmamalı. İhale sonucu, fiyatların yönünü yeniden yukarı çevirebilir. Bu hafta, azotlu gübre piyasası için tam bir “fırtına öncesi sessizlik” haftasıdır. Piyasayı çok yakından takip etmek kritik önem taşıyor.
FOSFAT (DAP/MAP): Düşüş Hızlandı, Çiftçi İçin Fırsat Büyüyor
Fosfat cephesinde, geçen haftaki olumlu tablo bu hafta daha da güçlendi. Yükselen amonyak ve kükürt maliyetlerine rağmen, alıcıların isteksizliği ve zayıf talep nedeniyle DAP/MAP fiyatlarındaki düşüş hızlandı. Hindistan DAP spot endeksi, haftalık 12 dolarlık bir düşüşle 775 $/ton CFR seviyesine geriledi. Benzer şekilde, Brezilya MAP piyasası da 15 dolarlık bir düşüşle 700 $/ton CFR seviyelerine indi. Çinli üreticiler, ellerindeki sınırlı ihracat kotalarını yıl bitmeden kullanmak için fiyatlarda esneklik gösteriyor.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Taban gübresi (DAP/MAP) alımı için geçen hafta başlayan avantajlı dönem, bu hafta zirveye çıkmış durumda. Ekim sezonu için taban gübresi alımı yapacak çiftçilerimiz için piyasa koşulları oldukça elverişli bir hal aldı.
AMONYAK ve KÜKÜRT: Ateş Sönmüyor, Fiyatlar Tırmanıyor!
Gübre maliyetlerinin ana kaynağı olan bu iki hammadde, geçen haftaki yükselişini bu hafta da sürdürdü.
Amonyak: Küresel amonyak arzı, Suudi Arabistan’daki (Ma’aden) büyük bir tesisteki uzun süreli kesinti nedeniyle son derece sıkışık kalmaya devam ediyor. Piyasada spot mal bulmak zorlaştı ve Cezayir’den yapılan son satışların 600 $/ton FOB gibi rekor seviyelere ulaşması, durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor.
Kükürt: Orta Doğu’da kükürt fiyatları, özellikle Hindistan’dan gelen talep ve Eski Sovyetler Birliği (FSU) bölgesinden gelen arzın kısıtlı olması nedeniyle yükselmeye devam ediyor. En net gösterge ise büyük üreticilerden Adnoc’un aylık kontrat fiyatını 39 $/ton artışla 324 $/ton FOB olarak belirlemesi oldu.
BENCE:
Değerli dostlar, bu haftanın tablosu geçen haftadan daha karmaşık ve daha öğretici. Piyasa bize şunu söylüyor: Talep, her şeydir! Fosfatlı gübrelerin ham maddeleri olan amonyak ve kükürt alev alev yanarken, DAP/MAP fiyatlarının düşmeye devam etmesinin tek bir açıklaması var: Alıcı yok! Çiftçinin alım gücü zayıf olduğu için, artan maliyetler şimdilik nihai ürün fiyatlarına yansıtılamıyor.
Ancak bu durum sürdürülebilir değil. Bu, biriktirilmiş bir maliyet baskısı yaratıyor. Yarın talep canlandığında veya üreticiler bu maliyetlere daha fazla dayanamayıp üretimi kıstığında, fosfat fiyatlarında da çok sert bir yükseliş görmemiz kaçınılmaz olacaktır.
Kısacası, piyasada üç farklı film aynı anda oynuyor: 1) Ürede sonucu beklenen bir gerilim filmi, 2) Fosfatta alıcıların yönettiği bir drama, 3) Amonyak ve Kükürtte arz sıkıntısının başrolde olduğu bir aksiyon.
Bu Değişken Tabloda Paydaşlar Ne Yapmalı?
Tarım ve Orman Bakanlığı: Piyasadaki bu “bekle-gör” havasını fırsat bilen olası stokçuluk ve spekülatif hareketlere karşı denetimleri en üst seviyeye çıkarmalıdır. Özellikle Hindistan ihalesi sonrası oluşabilecek ani fiyat şoklarına karşı piyasayı yakından izlemeli ve üreticiyi koruyacak tedbirleri hazır tutmalıdır.
Gübre Sanayicisi ve Tedarikçisi: Fosfatlı gübrelerdeki bu belirgin düşüşü, çiftçiye doğrudan ve adil bir şekilde yansıtmalıdır. Maliyetlerin arttığı bir dönemde, düşen ürün grubunda fiyatları sabit tutmak, çiftçiyle aradaki güven bağını zedeler. Bu dönemde sağlanacak esnek ödeme koşulları, üreticinin en büyük destekçisi olacaktır.
Çiftçilerimiz: Stratejiyi ikiye ayırmalıdır. Fosfatlı (DAP/MAP) gübreler için şu anki düşüşler önemli bir alım fırsatı sunmaktadır. Azotlu (ÜRE) gübreler için ise aceleci davranmayıp, 15 Ekim sonrası Hindistan ihalesinin sonucunu ve piyasanın yeni dengesini gördükten sonra harekete geçmek daha akılcı olacaktır. Ve her zamanki gibi, toprak analizi yaptırmak, bu dalgalı denizde en güvenli pusuladır.
Yine söylüyorum, hep söyleyeceğim; Bu sezon, gücünü değil, aklını, planını ve birliğini kullanan çiftçi kazanacak.
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Gelecek hafta görüşmek dileğiyle,
Levent Özdemir
Ziraat Yüksek Mühendisi
Toprak Radyo Televizyon A.Ş
Yönetim Kurulu Başkanı
