Küresel Fiyatlar Durulurken Tarım Kredi’den Şok Zam! Üreye 600 TL Artış. Hindistan İhalesi ve Fosfattaki ‘Sahte Bahar’ Analizi…
-
Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli temsilcileri,
Geçen hafta, Çin’in dördüncü ihracat kotası hamlesini, Avrupa’nın 1 Ocak CBAM paniğiyle nasıl bir “balon” yarattığını ve bu balonun patlayacağını analiz etmiştim. Aynı zamanda, DAP/MAP fiyatlarındaki düşüşün, amonyak ve kükürt krizleri nedeniyle bir “Sahte Bahar” olduğu uyarısını yapmıştım.
Bu hafta uluslararası gübre piyasaları raporlarını incelediğimde, tablonun netleştiğini görüyorum: Avrupa’daki o “balon” tam da beklediğimiz gibi söndü. Ancak piyasa yeni bir dev oyuncu kazandı: Hindistan.
Ancak, küresel piyasalardaki bu ‘düşüş sonrası denge’ havasına rağmen, Türkiye pazarından çiftçilerimizde şok etkisi yaratan bir haber geldi.
Çiftçinin temel girdisi olan gübre fiyatlarına Tarım Kredi Kooperatifleri tarafından ani bir zam yapıldı. 25 bin 600 TL’den satılan üre gübresinin yeni ton fiyatı, 600 TL artışla 26 bin 200 TL’ye çıktı.
Gelin, küresel gelişmelerle bu şok zammı kıyaslayalım.
(NOT: FOB terimi gübrenin üretildiği limandaki, CFR terimi ise Türkiye limanına getirilmiş halinin fiyatıdır.)
1. ÜRE: ‘CBAM Balonu’ Resmen Söndü, Yerli Piyasaya “Zam” Vurdu!
Geçen hafta Avrupa’daki CBAM paniğinin Mısır fiyatlarını 507 $/ton FOB gibi rekor seviyelere taşıdığını, ancak bunun “balon” olduğunu söylemiştim.
Bu hafta o balon resmen söndü.
Avrupa Geri Çekildi: Avrupa’daki ithalat faaliyetleri, sert yükselişin ardından bıçak gibi kesilerek yavaşladı.
Küresel Fiyatlar Düştü: Geçen hafta 507 $/ton’u gören Mısır, bu hafta sert bir düşüş yaşayarak 480-500 $/ton FOB bandına geriledi. Avrupa sakinledi ve panik alımlarını büyük ölçüde bitirdi. Ancak genel olarak piyasa düşmedi, çünkü Avrupa’nın boşalttığı koltuğa çok daha güçlü bir alıcı oturdu: HİNDİSTAN…
Hindistan Sahneye Çıktı: Hindistan’ın (IPL) 20 Kasım’da kapanacak dev bir ihale açtığı doğrulandı. Talep ise tam 2.5 MİLYON TON!
Doğu Fiyatları Yükseldi: Bu devasa talep, geçen haftaki Çin arzını (600 bin ton) gölgede bırakarak Süveyş’in doğusundaki fiyatları hemen artırdı.
Katar, bu hareketlilikle birlikte granül üreyi geçen haftaya göre daha yüksek bir fiyattan, 415 $/ton FOB’dan sattı. Çin ve Brunei de 405-410 $/ton seviyelerinden Hindistan’a odaklandı.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Küresel piyasada Avrupa’nın 507 dolarlık köpüğü söndü, piyasa 415-480 dolar bandında yeni bir denge arayışına girdi derken ortaya Tarım Kredi Kooperatifleri sahne aldı ve başta bahsettiğim gübre zammını çiftçimizin kucağına bıraktı. Evet, ton başına 600 TL…
2. FOSFAT (DAP/MAP): ‘Sahte Bahar’da Son Perde! Fırsat Sürüyor!
Geçen hafta fosfattaki “serbest düşüşün” sürdüğünü ve bunun bir “alım fırsatı” olduğunu belirtmiştim. Bu hafta düşüş aynen devam etti ve talepsizlik hala sürüyor:
Hindistan Yine Düşürdü: Hindistan (Coromandel), geçen haftaki düşük fiyatın da 20 $/ton altında bir alım yaparak piyasayı 699-700 $/ton CFR bandına çekti.
Çin Düşüşte: Çin DAP (FOB) fiyatları 690-700 $/ton seviyesine kadar geriledi.
Brezilya (MAP) Durdu: Brezilya’da talep “ihmal edilebilir” düzeyde. Fiyatlar 650 $/ton CFR seviyesinde adeta dondu.
En Önemli Uyarı: Bir süredir üzerine basa basa çaldığım “hammadde krizi” alarm zili, bu hafta sağır edici bir seviyeye ulaştı. Rapor ise, “hammadde (kükürt/amonyak) fiyatlarındaki artışa rağmen” fiyat düşüşünün gerçekleştiğini ısrarla vurguluyor.
3. AMONYAK ve KÜKÜRT: Kriz Zirveye Oynuyor!
Geçen hafta “arz krizi” ve “yangın” demiştim. Bu hafta tablo daha da net görünmeye başladı.
AMONYAK: Krizin ana nedenleri (Trinidad’daki Nutrien tesislerinin kapalı olması, Avrupa’da BASF’taki mücbir sebeplerden dolayı) devam ediyor. Fiyatlar Batı’da yatay seyrederken, krizin devam ettiğini söylemek yanlış olmaz ama panik havası da durulmuş gibi görünüyor.
KÜKÜRT: “Yangın” var dediğimiz kükürt ise maalesef yanmaya tam gaz devam ediyor.
Rusya (FSU) ihracatı hâlâ SIFIR.
Arz o kadar kısıtlı ki, Hindistan ve Çin’de teklifler 500 $/ton CFR’ye kadar yükseldi.
Orta Doğu FOB fiyatları 430-440 $/ton’a, İran granül satışı 440 $/ton FOB’a fırladı.
Ancak: Raporda gördüğüm kadarıyla, ilk defa “satın alınabilirlik” endişesi var. Raporda ayrıca, DAP fiyatları bu kadar düşükken, 500 dolarlık kükürt fiyatının sürdürülebilir olmadığı ve bir “düzeltme” tetikleyebileceği uyarısı yapılıyor.
BENCE
Değerli Dostlar, bu haftaki tabloda bir “ters köşe” hali var…
Tam da Avrupa’nın ‘CBAM Balonu’ söndü, Mısır fiyatları 507 dolardan 480 dolara geriledi, “Oh, küresel piyasa rahatlıyor” dediğimiz anda, Tarım Kredi’den gelen 600 TL’lik zam haberi ve şok olan piyasalar ve çiftçimiz…
Küresel (Batı) fiyatlar düşerken, Türkiye’de neden böyle bir zam yapıldı?
Cevabı, piyasanın ikiye bölünmesinde yatıyor. Evet, Avrupa duruldu, ancak Doğu (Katar 415$, Çin 405$) Hindistan’ın 2.5 Milyon tonluk talebiyle hafifçe yükseldi. Burada benim gördüğüm; Tarım Kredi “Avrupa’nın düşüşünü” değil, “Doğu’daki hafif yükselişi” ve “Hindistan talebini” satın almış…! (Yani bahanesi bence bu)
Ben bu artışın, küresel piyasadaki rahatlamayı çiftçiye yansıtmak yerine, Hindistan ihalesini bir ‘fırsat’ olarak görülerek yapıldığını düşünüyorum.
Değerli Dostlar, “Sahte Bahar” uyarım hala devam ediyor. Altını da kalın çizgilerle çizerek diyorum ki: “Fosfattaki (DAP/MAP) düşük fiyatlar ile 500 dolarlık kükürt maliyetleri arasındaki makas, sürdürülebilir değildir.”
Bu değişken tabloyu tekrar değerlendirelim ve bundan sonra artık daha da keskin olacak stratejimizi ortaya koyalım:
Bu Değişken Tabloda Paydaşlar Ne Yapmalı?
Her hafta paydaşlarla ilgili naçizane önerilerimi ifade etmeye çalışıyordum ama Tarım Kredi’nin bu stratejisini görünce yazdıklarımın dikkate alınmadığını görüyor ve üzülüyorum. Görmediler desem, bence bir yetkili dahi olsa bu ifadeleri görmüştür.
Her şeye rağmen, ben yine önerimi yapayım da alan alsın, almazlarsa da burada yazılı kalsın…
Tarım ve Orman Bakanlığı: Avrupa’daki 507 dolarlık “CBAM Balonu”nun söndüğünü, ancak Hindistan’ın 2.5 milyon tonluk talebinin piyasayı dengelediğini görmeli. Asıl görev; küresel üre fiyatları (Mısır 480$) gerilerken, Tarım Kredi’nin yaptığı bu 600 TL’lik şok zammın “gerekçesini” sorgulamak ve çiftçiyi bu dalgalanmaya karşı korumaktır. Fosfattaki “Sahte Bahar” ve hammadde (Kükürt/Amonyak) krizinin yerli üretime etkileri yakından izlenmelidir.
Gübre Sanayicisi ve Tedarikçisi: Fosfatlı gübrelerdeki (DAP/MAP) bu düşük seviyeler, hammadde krizi derinleşmeden çiftçiye “fırsat” olarak sunulmalı ve alım teşvik edilmelidir. ÜRE ticaretinde, Avrupa balonuna değil, Hindistan’ın çıpasıyla şekillenen 405-480 dolarlık FOB bandına odaklanılmalıdır. Tarım Kredi’nin bu zammı, piyasadaki diğer oyuncular için “fırsatçılık” değil, “çiftçinin yanında durma” şansı yaratmalıdır.
Çiftçilerimiz:
Azotlu Gübre (ÜRE): “Bekle-Gör” stratejimiz küresel olarak çalıştı, Avrupa paniğinden kurtulduk. Ama Tarım Kredi’nin bu zammı yerel piyasayı kilitledi. Bu fiyat (26.200 TL), küresel gerçeklerle (415-480$ FOB) uyumsuzdur. Acele etmemek için bir neden daha var.
Taban Gübresi (DAP/MAP): Geçen hafta “fırsat” demiştim, bu hafta “SON ÇAĞRI” diyorum. Fiyatlar hâlâ dip seviyelerde. Ancak 440-500 dolarlık kükürt fiyatları ortadayken, bu “Sahte Bahar”ın son günlerini yaşıyor olabiliriz. Bu makas mutlaka kapanacak ve muhtemelen DAP/MAP fiyatları hammaddeye ayak uydurmak zorunda kalacaktır. İhtiyacı olan çiftçimiz için alım fırsatı penceresi hızla daralıyor.
Son olarak yine her zamanki gibi, pusulamız mutlaka toprak analizi olmalı.
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Gelecek hafta görüşmek dileğiyle,
Levent Özdemir
Ziraat Yüksek Mühendisi
Toprak Radyo Televizyon A.Ş.
Yönetim Kurulu Başkanı
