Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli paydaşları;
Geçen hafta sizlere “Sahte Bahar” uyarısı yapmış, Üre’deki düşüşün rehavetine kapılmamak gerektiğini söylemiştim. Bu hafta elime ulaşan Aralık sonu raporları, piyasanın tam anlamıyla “Noel Kompasına” girdiğini gösteriyor.
Dünya piyasalarında yaprak kımıldamıyor. Neden? Çünkü Batı dünyası Noel tatiline çıktı, finans merkezleri defterleri kapattı. Ancak bu sessizlik sizi yanıltmasın; perde arkasında maliyetler kaynamaya devam ediyor.
(NOT: FOB: Üretildiği limandaki fiyat, CFR: Ülke limanına teslim fiyatıdır.)
Gelin, 2025’in bu son analizinde piyasanın fotoğrafını net çekelim:
1. ÜRE: “Noel” İndirimi mi, Fırtına Öncesi Sessizlik mi?
Üre piyasası şu an “sahipsiz” durumda. Avrupa ve Amerika tatilde, Hindistan alımını yaptı ve köşesine çekildi. Bu talepsizlik, fiyatları aşağı çekmeye devam ediyor. Orta Doğu: Geçen hafta 385-390 $ bandında olan FOB fiyatlar, alıcı bulunamadığı için 375-380 $ seviyelerine kadar gevşedi. Mısır: Avrupa’nın tatilde olması nedeniyle Mısır Üresi’de yönünü aşağı çevirdi. TEHLİKE: Bu düşüş “maliyet düştüğü için” değil, “alıcı olmadığı için” yaşanıyor. Ocak ayının ikinci haftasıyla birlikte Hindistan’ın yeni ihalesi ve Avrupa’nın sezona girişiyle ibre tersine dönebilir. Şu anki fiyatlar, dip seviyeler olabilir.
2. FOSFAT (DAP): Çin Kapıları Kilitli, Anahtar Kayıp!
Fosfat piyasasında “Çin Kâbusu” derinleşerek devam ediyor. Çin Hükümeti’nin ihracatı kısıtlayıcı tutumu, 2026’nın ilk yarısına kadar sürecek gibi görünüyor.
Arz Sıkıntısı: Dünyanın en büyük fosfat ihracatçısı (Çin) oyunda yok. Bu yük Fas (OCP) ve Suudi Arabistan’ın omuzlarında. Maliyet Baskısı: Geçen hafta bahsettiğimiz Kükürt (Sülfür) fiyatları hala ateş pahası. Hammaddesi pahalı olan bir ürünün (DAP/NPK), mamul fiyatının düşmesi teknik olarak mümkün değil. DAP fiyatları, Üre’nin aksine geri gelmiyor, olduğu yerde çakılı duruyor.
3. AMONYAK: Gaz Fiyatları Tetikte
Kışın gelmesiyle Kuzey Yarım Küre’de doğalgaz talebi artıyor. Bu da Amonyak üretim maliyetlerini yukarı itiyor. Azotlu gübrelerin (Üre, CAN, AN) ana hammaddesi olan Amonyak’taki bu sert duruş, bahar aylarında karşımıza “zam” olarak çıkabilir.
PİYASA VERİLERİ GERÇEKLERİ DOĞRULUYOR
Bu haftaki analizde altı çizilen “ölü sezon – canlı maliyet” çelişkisi, uluslararası piyasa verileriyle net biçimde teyit ediliyor. Noel rehaveti fiyatları geçici olarak baskılarken, talep tarafında geri dönüş sinyalleri ve arz tarafında sertleşen riskler eş zamanlı birikiyor.
Üre Cephesi: Hindistan’ın beklenenden erken açtığı ihale, küresel fiyat tabanını güçlendirdi. Orta Doğu ve Karadeniz çıkışlı FOB değerlerde 375–405 $/t bandı yeniden referans haline gelirken, ABD (NOLA) piyasasında yukarı yönlü hareket ivme kazandı. Bu tablo, mevcut gevşemenin talep yokluğundan kaynaklandığını; maliyet düşüşü olmadığını teyit ediyor.
Fosfat ve Hammaddeler: Kükürt (Sülfür) fiyatları küresel ölçekte yüksek seyrini koruyor; bu durum DAP/TSP’de geri çekilmenin teknik olarak sınırlı kalacağını gösteriyor. Çin’in ihracat kısıtlarının sürmesi ihtimali, arzın Fas ve Suudi Arabistan üzerinde yoğunlaşmasına neden olarak orta vadeli fiyat riskini büyütüyor.
CBAM ve Maliyet Görünümü: AB’nin CBAM çerçevesinde üre için görece daha düşük varsayılan emisyon maliyetleri korunurken, nitratlı ürünlerde yükün ağır kalması; Avrupa pazarında üre lehine yapısal bir denge yaratıyor. Ancak doğalgaz ve amonyak maliyetleri kışla birlikte tetikte; bu, bahar aylarına gecikmeli zam riski taşıyor.
BENCE:
2026’ya Girerken Stratejimiz Ne Olmalı?
Kıymetli Dostlar,
Piyasa şu an “Ölü Taklidi” yapıyor. Ama unutmayın, ayı kış uykusundan uyanınca aç olur! Bu Tabloda Paydaşlar Ne Yapmalı?
Tarım ve Orman Bakanlığı: Dünyanın en büyük üreticisi Çin, iç piyasasını korumak için işletme oranlarını %45-50 seviyesinde tutup ihracatı 2026’ya kadar kapatırsa, önümüzdeki sezon ciddi bir “temin sorunu” yaşayabiliriz. Bu stratejik risk şimdiden planlanmalı.
Gübre Sanayicisi: Kükürt maliyetleri artıyor, evet. Ancak Hindistan’ın DAP stoklarının 2,16 milyon tona düştüğü ve talebin tekrar canlanacağı unutulmamalı. Üre’deki gevşemeyi fırsata çevirip, nakit akışını hızlandırmak “kazan-kazan” olacaktır.
Çiftçimiz:
Üre Fırsatı: Şu anki gevşeme, bir alım fırsatıdır. Ocak ayındaki hareketliliği beklemeden, ihtiyacınızın bir kısmını bu “ölü sezonda” tedarik etmek mantıklı görünüyor. DAP/Taban Gübresi:“Fiyat düşer mi?” diye bekleyenler, Çin’in kapıları açmasını bekliyor demektir ki bu da,”Kurumuş ağaçtan meyve beklemek” gibidir. Malı bulan, ihtiyacı olan ertelemesin. Kükürt ve Amonyak maliyetleri ortadayken indirim beklemek hayalcilik olur.
Sonuç: Piyasa bugün sessiz; fakat veriler gürültülü. Üre tarafında kademeli alım stratejisi rasyonel görünürken, fosfatlı ürünlerde “bekle-gör” yaklaşımı artan maliyetler nedeniyle riskli. Strateji değişmiyor: zamanlama, fiyatın kendisinden daha belirleyici.
KÜRESEL RAPORLARDAN TAZE SİNYALLER
Analizimi güçlendirdiğini düşündüğüm en son raporlara göre, Üre piyasasında “Noel uykusu” devam etse de, aşağıdaki gelişmeler “fırtına öncesi sessizlik” uyarımı bence doğruluyor:
Hindistan Hamlesi: Hindistan’ın NFL şirketinin 2 Ocak’ta kapanacak 1,5 milyon tonluk ihalesi (20 Şubat sevkiyat) ile toparlanma başladı. Bu, Orta Doğu’da FOB fiyatlarını 380-395 $/ton seviyelerine taşıdı.
Küresel Fiyatlar: Mısır granül üresi Avrupa’ya 440 $/ton FOB’a, Cezayir ise 450 $/ton FOB’a yükseldi. Güneydoğu Asya’da fiyatlar 385 $/ton’dan 400 $/ton’a sıçradı.
İran’da Gaz Kesintisi Şoku: İran’da kış kaynaklı gaz kesintileri nedeniyle (KHPC, KPIC, LUFC gibi tesislerde) üretim durdu. Bu durum arzı sıkılaştırıyor ve fiyatları destekliyor.
Çin ve Fosfat: Çin’in ihracat kısıtlamaları (2026’ya uzayabilir) DAP’ı baskılıyor; global DAP spot fiyatları 625-708 $/ton civarında seyrederken, perakendede 925 $/ton’a kadar çıktı.
Yerli Üretim Müjdesi: Türkiye’de Gemlik Gübre’nin 600 bin ton Üre üretimine başlaması iç piyasayı rahatlatabilir.
Genel Beklenti: Üre 2026’da %30 artabilir, ama şu anki dip seviyeler (global ortalama 386 $/t) alım fırsatı sunuyor. Stok yönetimi kritik, Ocak ihalelerini izleyin.
2025’in bu son yazısında hepinize bereketli, sağlıklı ve umut dolu bir yeni yıl diliyorum.
Pusulamız şaşmasın:
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Kalın sağlıcakla…
Levent ÖZDEMİR Ziraat Yüksek Mühendisi Toprak Radyo Televizyon A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı
