Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli temsilcileri,
Geçen hafta, Avrupa’nın yarattığı “CBAM Balonu”nun söneceğini ve fosfattaki düşüşün bir “Sahte Bahar” olduğunu ifade etmiştim.
Bu hafta elime ulaşan 22 Kasım tarihli uluslararası raporların, öngörülerimi doğruladığını görüyorum. Bu raporlar, aynı zamanda piyasada yepyeni bir dönemin kapılarının aralandığını gösteriyor. Avrupa sahneden çekildi, beklenen Hindistan ihalesi sonuçlandı ve ABD’den sürpriz bir vergi hamlesi geldi.
Gelin, bu sıcak gelişmeleri ve ülkemize etkilerini analiz etmeye çalışalım.
(NOT: FOB terimi gübrenin üretildiği limandaki, CFR terimi ise Türkiye limanına getirilmiş halinin fiyatıdır.)
1. ÜRE: Balon Söndü, Taban Fiyatı Hindistan Belirledi!
Geçen hafta Avrupa’daki panik alımlarının yarattığı köpük bu hafta tamamen eridi. Böyle olunca piyasanın kontrolü tamamen Hindistan’ın oldu.
Hindistan İhalesi Sonuçlandı: Hindistan (IPL), 2.5 milyon tonluk dev ihalesinde teklifleri topladı. Beklendiği gibi fiyatlar 418 $/ton CFR (Doğu Kıyısı) seviyesinde oluştu. Bu rakam, piyasanın altına inmesini engelleyen yeni bir “taban fiyat” oluşturdu.
ABD’den Sürpriz Hamle: ABD Başkanı Trump, azotlu gübrelere uygulanan ithalat vergilerini kaldırdı. Bu kararın ardından ABD fiyatları önce çok sert bir düşüş gösterdi ama daha sonra toparlandı.
Çin Pozisyonu: Çinli üreticiler ise Hindistan ihalesi için 395-400 $/ton FOB bandında pozisyonlarını aldı.
Çiftçimiz İçin Anlamı: “Fiyatlar daha da çakılır mı?” diye bekleyenler için cevap: Hindistan’ın bu devasa alımı, piyasayı belirli bir müddet tutacak gibi görünüyor. Ani bir düşüş ihtimali çok zayıf. Piyasa küresel ölçekte 400-420 dolar bandında dengelendi.
2. FOSFAT (DAP/MAP): Düşüş Sürüyor Ama Tehlike Çanları Çalıyor!
Fosfat piyasasındaki “serbest düşüş” bu hafta da devam etti. Ancak bu düşüşün arkasında sinsi bir maliyet artışı yatıyor.
DAP Fiyatları Dipte: Hindistan, DAP gübresini geçen haftaya göre daha da ucuza, 699 $/ton CFR seviyesinden aldı. Brezilya’da talep durma noktasında, fiyatlar geriliyor. ABD Vergisi Kalktı: ABD, fosfatlı gübrelere (DAP/MAP/TSP) uyguladığı vergileri de kaldırdı. Bu, küresel ticareti rahatlatacak bir gelişme.
En Önemli Uyarı: Ürün fiyatı düşerken, hammadde fiyatları (Kükürt ve Amonyak) artmaya devam ediyor. Bunun sürdürülebilir olmadığının altını çizerek uyarımızı yinelemiş olalım.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Bu “Sahte Bahar”da sona yaklaşıyoruz. Hammadde maliyeti artarken gübre fiyatının düşmesi fırsata çevrilebilir; yani bu düşük fiyatlar, son alım fırsatları olabilir.
3. HAMMADDE KRİZİ: Makas Açılıyor!
Kükürt Zirvede: Kükürt fiyatları, arz sıkıntısı nedeniyle Çin’de 440-450 $/ton CFR seviyelerine kadar tırmandı. Raporlara baktığımızda, bu fiyatların artık “satın alınabilir” olmaktan çıktığını görmek mümkün.
Amonyak Yükseliyor: Amonyakta da durum benzer. Avrupa’da teslimat fiyatları Şubat 2023’ten bu yana en yüksek seviye olan 675-695 $/ton CFR’ye çıktı.
BENCE
Değerli Dostlar,
Bu hafta piyasada kartlar yeniden dağıtıldı. Avrupa’nın “panik havası” bitti, yerini Hindistan’ın “gerçek talebi” aldı. ABD’nin vergi hamlesi de piyasaya nefes aldırdı.
Ancak “Sahte Bahar” uyarım geçerliliğini hala koruyor. Fosfat (DAP) fiyatlarındaki düşüş sektörde rehavet oluşturmasın. Ben, hammadde (Kükürt/Amonyak) fiyatlarındaki bu yangının, eninde sonunda ürün fiyatına yansıyacağını düşünüyorum.
Bu Değişken Tabloda Paydaşlar Ne Yapmalı?
Tarım ve Orman Bakanlığı: Hindistan’ın 2.5 milyon tonluk alımının piyasada oluşturduğu taban fiyatı (418$) iyi okumalı. Fosfattaki düşüşün kalıcı olmayacağını, hammadde krizinin (Kükürt/Amonyak) yerli üretimi zora sokabileceğini öngörmeli ve buna göre strateji geliştirmelidir.
Gübre Sanayicisi ve Tedarikçisi: Fosfatlı gübrelerdeki (DAP/MAP) bu küresel düşüşü, hammadde maliyetleri daha fazla yansımadan çiftçiye “fırsat” olarak sunmalıdır. Özellikle de ABD’nin vergi hamlesini iyi değerlendirmeli ve açılan yeni ticaret pencerelerine çiftçimizin de kazanacağı şekilde yön vermelidir.
Çiftçilerimiz: Azotlu Gübre (ÜRE): Hindistan ihalesinin piyasayı dengelemesi ani düşüşlerin önüne geçtiği için, planlanan ihtiyaçlar doğrultusunda acele etmeden alım yapmalıdır. Taban Gübresi (DAP/MAP): Burada “Fırsat” penceresi hala açık görünüyor ama bir yandan da bu pencere daralıyor. Hammadde maliyetleri (Kükürt) zirvedeyken ortadaki düşük fiyatlar, değerlendirilmesi gereken fiyatlardır. Hatta bir “son çağrı” niteliğindedir.
Son olarak yine her zamanki gibi, pusulamız mutlaka toprak analizi olmalı.
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Gelecek hafta görüşmek dileğiyle,
Levent Özdemir Ziraat Yüksek Mühendisi Toprak Radyo Televizyon A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı
Kartlar Yeniden Dağıtıldı: Hindistan Fiyatı Belirledi, ABD Vergileri Kaldırdı!
