Çin Düğümü Çözdü, Avrupa’da ‘CBAM Balonu’ Patladı! Fosfat Düşüşte, Ama Amonyak ve Kükürt Ateşi Yangına Döndü…
-
Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli temsilcileri,
Geçen hafta, Hindistan bilmecesiyle kilitlenen üre piyasasını, fosfattaki “sahte bahar”ı andıran düşüşü ve kapıdaki hammadde krizini (amonyak/kükürt) analiz etmiştim.
Bu hafta gelen uluslararası gübre raporu, piyasanın tam da beklediğim gibi hareket ettiğini, ancak bazı noktalarda tahminimden de öteye gittiğini gösteriyor. Geçen hafta “Gözler Çin’de” demiştim; o beklenen haber 6 Kasım sabahı geldi ve piyasayı tam ortadan ikiye böldü.
Avrupa, kendi yarattığı “balonun” içinde kaybolurken, dünyanın geri kalanı Çin’in hamlesiyle yeniden fiyatlanıyor.
Gelin, geçen haftaki analizimizin üzerine bu haftaki yeni gelişmeleri kıyaslayalım.
(NOT: FOB terimi gübrenin üretildiği limandaki, CFR terimi ise Türkiye limanına getirilmiş halinin fiyatıdır.)
1. ÜRE: Piyasa İkiye Bölündü! Avrupa Balonu ve Çin Gerçeği
Geçen hafta “Hindistan piyasayı kilitledi” demiştim. Bu hafta, o kilidi Çin açtı ve piyasa resmen iki farklı kampa bölündü.
Kamp 1: Avrupa’daki ‘CBAM Balonu’ (Yüksek Fiyatlar) Avrupa ve Kuzey Afrika, 1 Ocak’ta yürürlüğe girecek olan Karbon Sınır Ayarlama Mekanizması (CBAM) paniğiyle alımlara devam ediyor. Bu panik alımı, fiyatları gerçek piyasadan tamamen kopardı:
Geçen hafta 440 $/t FOB‘u gören Mısır, bu hafta rekor kırarak 507 $/ton FOB‘dan satış yaptı.
Cezayir (Sorfert), Avrupa’ya 500 $/ton FOB gibi akıl almaz bir fiyattan mal sattı.
Fransa’da fiyatlar 470-485 €/ton FCA bandına fırladı.
Bu bir “balondur”. Çiftçimizin bu fiyatlara aldanmaması gerekir.
Kamp 2: Dünyanın Geri Kalanı (Çin’in Düşüş Hamlesi) Piyasanın geri kalanı ise, 6 Kasım sabahı gelen o “BOMBA” haberle sarsıldı:
Çin, dördüncü ihracat kotasını onayladı! Raporlara göre, 2025 sonuna kadar 600.000 tonluk yeni bir ihracat izni verildi.
Bu haber, piyasanın çoğunu şaşırttı ve Avrupa dışındaki tüm bölgeleri soğuttu.
ABD (NOLA) fiyatları, Çin haberine doğrudan tepki vererek hemen düşüşe geçti.
Geçen hafta “bilmece” olan Hindistan (IPL) ise, Çin’den gelen bu 600.000 tonluk arz haberiyle iyice geri çekildi. Zaten limanlarındaki lojistik sorunlar (demuraj maliyetleri) nedeniyle alım için acele etmiyorlardı; şimdi fiyatların daha da düşmesini bekleyecekler.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Geçen haftaki “bekle-gör” stratejimiz %100 doğrulandı. Avrupa’daki 500 dolarlık “balon” fiyatlar bizi aldatmasın. Çin’in 600.000 tonluk hamlesi, dünyanın geri kalanında fiyatları baskı altında tutacaktır. Azotlu gübre alımı için acele etmemeye devam ediyoruz.
2. FOSFAT (DAP/MAP): Düşüş Sürüyor, Ama “Sahte Bahar” Riski Büyüyor!
Geçen hafta “serbest düşüş” ve “fırsat zirvede” dediğim fosfat piyasasında, tespitim aynen doğrulandı.
Düşüş sürüyor. Neden? Talep yok.
Hindistan: Stokları çok yüksek ve sübvansiyon belirsizliği devam ettiği için piyasadan çekilmiş durumda. Fiyatlar 10 haftadır üst üste düşüyor.
Brezilya (MAP): Geçen hafta 675-680 $/t CFR’ye gerilemişti. Bu hafta düşüş devam etti ve 650-660 $/ton CFR bandına indi.
Çin (DAP): Geçen hafta 735-740 $/t FOB seviyesindeydi. Bu hafta 700 $/ton FOB’a kadar geriledi.
En Önemli Uyarı: Geçen hafta “Hammadde baskısı artıyor” diye alarm zili çalmıştım. Bu haftaki CRU raporu, bu tespiti kalın harflerle teyit ediyor:
“Bu fiyat düşüşü, kükürt ve amonyak fiyatlarındaki artışın neden olduğu maliyet baskısının artmasına rağmen gerçekleşti.”
Çiftçimiz İçin Anlamı: Bu bir “sahte bahar”dır. DAP/MAP fiyatları düşerken, onu üretmek için gereken amonyak ve kükürt fiyatları yangın yerine dönmüş durumda. Bu makas (hammadde artarken ürünün ucuzlaması) sürdürülebilir değil. Taban gübresi (DAP/MAP) için geçen hafta başlayan alım fırsatı penceresi hâlâ açık, ancak bu gidişle hızla kapanabilir.
3. AMONYAK ve KÜKÜRT: Bu Bir Yangın Değil, Bu Bir “ARZ KRİZİ”!
Değerli Dostlar, geçen hafta “yangın harlanıyor” demiştim. Bu hafta gelen haberler, o yangının artık bir “krize” dönüştüğünü gösteriyor.
Amonyak: Piyasada “ciddi bir spot tonaj sıkıntısı” var.
Geçen hafta uyardığım Trinidad’daki Nutrien tesisinin kapanması haberi, bu haftaki raporla teyit edildi. Bu kapanma (liman ücreti anlaşmazlığı nedeniyle) piyasadan ayda 85.000 ton arzı sildi.
Bu da yetmezmiş gibi, Suudi Arabistan (Ma’aden) tesisindeki uzun süreli kesinti devam ediyor.
Umman (Salalah) tesisi de bakıma girdi.
Piyasada mal kalmadı. Öyle ki, Batı’ya gidecek spot tonajı olan tek ülke Çin kaldı ve Çin, Fas’a (OCP) bile amonyak kargosu gönderiyor.
Kükürt: “Yangın” dediğim kükürt, Temmuz 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Geçen hafta 395 $’ları konuşurken, bu hafta Orta Doğu (ADNOC ve KPC) Kasım fiyatlarını 400-415 $/ton FOB olarak açıkladı.
BOMBA HABER: Geçen hafta “arzı kısıtlı” dediğim Rusya, 1 Kasım itibarıyla kükürt ihracatını 31 Aralık’a kadar resmen YASAKLADI!
Bu haberlerle Hindistan’da fiyatlar 450 $/ton CFR’yi aştı, yeni işlemler 448-450 $’dan yapıldı.
BENCE:
Değerli Dostlar, Fosfat fiyatlarındaki düşüş ile hammadde (amonyak/kükürt) fiyatlarındaki bu tarihi kriz (arz kesintileri, Rusya yasağı) arasındaki makas, Benim de uzun süredir uyardığım en büyük tehlikedir. Fosfattaki mevcut düşük fiyatlar, bu hammadde maliyetleriyle sürdürülebilir değildir. O alım fırsatı penceresi, biz farkına varmadan kapanmak üzeredir.
Bu Değişken Tabloda Paydaşlar Ne Yapmalı?
Tarım ve Orman Bakanlığı: Avrupa’daki 500 dolarlık “CBAM Balonu”na aldanmamalı, Çin’in 600.000 tonluk arzını görerek ÜRE ithalatı için acele etmemelidir. Fosfattaki mevcut düşük fiyatların çiftçiye yansıdığından emin olmalı, ancak amonyak ve kükürtteki (Trinidad kapanması, Rusya yasağı) küresel arz krizinin yerli üretime ve DAP’a olan etkisini yakından izlemelidir.
Gübre Sanayicisi ve Tedarikçisi: Fosfatlı gübrelerdeki bu düşük seviyeler, hammadde krizi derinleşmeden çiftçiye sunulmalı ve alım teşvik edilmelidir. Amonyak ve Kükürt için acil B planları yapılmalıdır. ÜRE ticaretinde, Avrupa balonuna değil, Çin’in hamlesiyle şekillenen Doğu ve ABD fiyatlarına odaklanılmalıdır.
Çiftçilerimiz: Stratejimiz artık daha da netleşti:
Taban Gübresi (DAP/MAP): Geçen hafta “fırsat” demiştim, bu hafta “fırsat penceresi daralıyor” diyorum. Fiyatlar düşmeye devam etti, ancak hammadde (amonyak/kükürt) maliyetlerindeki bu yangın, bu fiyatların uzun süre kalıcı olmayacağını söylüyor. İhtiyacı olanların bu seviyeleri ciddiyetle değerlendirmesi, akılcı alımlar yapması gereken bir dönemdeyiz.
Azotlu Gübre (ÜRE): “Bekle-gör” stratejimiz devam ediyor. Avrupa’daki 500 dolarlık fiyatlar sizi korkutmasın, o bir CBAM balonu. Çin’in 600.000 tonluk hamlesi Hindistan’ı ve piyasanın geri kalanını baskı altında tutacaktır.
Ve her zamanki gibi, pusulamız mutlaka toprak analizi olmalı.
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Gelecek hafta görüşmek dileğiyle,
Levent Özdemir
Ziraat Yüksek Mühendisi
Toprak Radyo Televizyon A.Ş.
Yönetim Kurulu Başkanı
