-
[YÜKSEKOVA-HAKKARİ]
Hakkari’nin sarp dağları, coşkun şelaleleri ve el değmemiş tabiatıyla saklı bir cenneti andıran Yüksekova ilçesine bağlı Doski Vadisi, ezber bozan bir tarımsal başarı öyküsüne sahne oluyor. Yaklaşık yarım asır önce bölge iklimine meydan okurcasına toprakla buluşturulan Antep fıstığı (Pistacia vera) ağaçları; yaşanan zorlu dönemlere, göçlere ve uzun yıllar süren bakımsızlığa rağmen dimdik ayakta kalarak meyve vermeye devam ediyor.
Köşkönü Köyü’nde yaşayan emektar çiftçi Mehmet Baskın’ın 1975-1976 yıllarında getirdiği fidanlarla temeli atılan fıstık bahçesi, bugün ‘Köye Dönüş Projeleri’ ile birlikte yeniden canlanarak Yüksekova ve bölge tarımı için devasa bir umut kapısı araladı.
“Ziraat Odası Başkanı Perviz Geçirgen: Gaziantep’ten Değil, Yüksekova Köşkönü Köyü’nden Bahsediyoruz!”
Köşkönü Köyü’ndeki fıstık bahçelerini yerinde inceleyen ve üretici Mehmet Baskın’dan hasat çalışmaları hakkında detaylı bilgi alan Yüksekova Ziraat Odası Başkanı Perviz Geçirgen, bölgenin tarımsal potansiyelinin altını çizdi. Geçirgen, sahada yaptığı açıklamada şunları kaydetti:
“Şu an elimizde tuttuğumuz bu dolgun, kaliteli fıstıklar Gaziantep ya da Şanlıurfa’dan değil; Hakkari’nin Yüksekova ilçesine bağlı Köşkönü Köyü’müzün bereketli bağrından çıkıyor. Birçok kişiye inanılması güç gelebilir; ‘Yüksekova’nın sert ikliminde fıstık yetişmez’ denilirdi. Ancak Mehmet Baskın ağabeyimiz yaklaşık 50 yıl önce bu ağaçları dikti. Geçmişte yaşanan köy boşaltmaları ve zorunlu göçler sebebiyle bu bahçeler yıllarca bakımsız kaldı. Devletimizin köye dönüş projeleri sayesinde üreticilerimiz ata topraklarına ve bu kadim ağaçlara yeniden sarıldı. Bugün bu ağaçların meyve verdiğini görmek hepimiz için büyük bir gurur kaynağıdır.”
“Yabani Menengiçler Fıstığa Dönüştürülmeli, Gençlerin Göçü Önlenmelidir”
Fıstık yetiştiriciliğinin bölgedeki genç istihdamı ve kırsal kalkınma için stratejik bir kaldıraç olduğunu vurgulayan Perviz Geçirgen:
“Doski Vadisi ve çevre dağlarımızda kendiliğinden yetişen yüz binlerce yabani menengiç (bıttım) ağacı bulunuyor. Üniversitelerimizin ve araştırma enstitülerimizin rehberliğinde bu menengiç ağaçları aşılama seferberliğiyle Antep fıstığına dönüştürülürse, bölge ekonomisine milyarlarca liralık katma değer sağlanır. Gençlerimiz metropollere göç etmek zorunda kalmaz, kendi topraklarında iş ve aş sahibi olur. Devlet büyüklerimizden ve Bakanlığımızdan bu bölgeye özel profesyonel fıstık yetiştiriciliği destekleme paketi talep ediyoruz.”
“Çiftçi Mehmet Baskın: 5-6 Bin Ağacımız Var, Bakımla Verim Katlanabilir”
Yarım asırlık bahçenin kurucusu olan emektar çiftçi Mehmet Baskın ise bahçenin geçmişini ve ihtiyaçlarını paylaştı:
“1970’li yıllarda büyük emeklerle 5 ila 6 bin civarında fıstık ağacı oluşturmuştuk. Ancak köylerimiz boşalınca ağaçlarımız sahipsiz kaldı, bir kısmı kurudu. Köyümüze döndükten sonra bakımını yapabildiğimiz ağaçlar yeniden coştu ve yoğun şekilde meyve tuttu. Şu an ağaçlarımızda yüksek bir verim potansiyeli var ancak budama, gübreleme, sulama ve hasat ekipmanı konusunda teknik desteğe ihtiyacımız var. Bilimsel bakım ve aşılama yapıldığı takdirde Doski Vadisi fıstıkta Güneydoğu’nun yeni cazibe merkezi olur” dedi.
Toprak TV Olarak;
Hakkari’nin karasal ve mikroklima kuşağında, 50 yıllık bir sabrın ve köke bağlılığın meyvesi olan Doski Vadisi Antep fıstığı hasadını; Türkiye’nin gıda bağımsızlığı ve Doğu Anadolu kırsal kalkınması adına tarihi bir ders olarak kabul ediyoruz. ‘Burada yetişmez’ denilen coğrafyada yarım asırdır meyve veren bu ağaçlar, doğru tarım politikalarıyla vadi yamaçlarının zenginliğe dönüşebileceğinin en canlı kanıtıdır.
Karar vericilere çağrımızdır: Tarım ve Orman Bakanlığı, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü ile Doğu Anadolu Projesi (DAP) Bölge Kalkınma İdaresi koordinasyonunda; Doski Vadisi ve Yüksekova kırsalı için acil “Yabani Menengiç Aşılama ve Antep Fıstığı Rehabilitasyon Eylem Planı” başlatılmalıdır. Köşkönü Köyü ve çevre köylerde fıstık bahçesi kuracak üreticilere Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) kapsamında budama testereleri, ilaçlama pülverizatörleri, fıstık kavlatma ve soyma makineleri ile güneş enerjili damla sulama sistemleri yüzde 85 hibe ile sağlanmalıdır. Hakkari Üniversitesi ve Antep Fıstığı Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle bölgeye gezici ziraat mühendisleri görevlendirilmeli, üreticilerimize sahada ücretsiz budama ve aşılama eğitimleri verilmelidir.
Tüketicilerimize ve yetiştiricilerimize tavsiyemiz ve çağrımız ise; bölgedeki çiftçilerimizin dağ yamaçlarındaki yabani menengiçleri koruyarak ilkbahar döneminde tekniğine uygun göz aşılarıyla fıstığa dönüştürmeleri, kurumuş ağaçlarda gençleştirme budamalarını ziraat mühendisleri kontrolünde yapmalarıdır. Tüketicilerimizin ise Hakkari Yüksekova’nın yüksek rakımlı temiz doğasında hiçbir endüstriyel kirliliğe maruz kalmadan yetişen, dolgun ve aromatik Doski Antep fıstığını sofralarında tercih ederek sınır boyundaki çiftçimizin helal emeğine omuz vermeleridir.
