-
[DADAY-KASTAMONU]
Osmanlı saray mutfağının baş tacı, asırlık komposto ve hoşafların ana hammaddesi olan ve dünyada yalnızca Kastamonu coğrafyasında yetişen tescilli “Üryani Eriği”nde (Ala Erik) 2026 hasat dönemi resmen başladı. Başta Daday ilçesi olmak üzere il merkezine bağlı Halife Köyü’ndeki bahçelerde olgunlaşan şifalı erikler, üreticiler tarafından dalından tek tek toplanıyor. Yüksek antioksidan, zengin flavonoid, magnezyum, potasyum ve demir içeriğiyle sağlıklı yaşamın vazgeçilmezleri arasında gösterilen üryani eriği; kabukları soyulduktan sonra çam ve gürgen tahtalarda 15 gün süren meşakkatli bir kurutma sürecinden geçiriliyor.
“Kastamonu Üniversitesi’nden Bilimsel Rapor: Kansere Karşı Direnç Sağladığı Kanıtlandı”
Daday Belediyesi tarafından coğrafi işaret tesciliyle koruma altına alınan endemik meyvenin sağlık üzerindeki olağanüstü etkileri, akademik çalışmalarla da belgelendi. Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi ile Merkezi Araştırma Laboratuvarı (MERLAB) bünyesinde yürütülen çalışmalarda; kanserojen madde enjekte edilen denek balıklara üryani eriği yedirildiğinde, hücrelerin kansere karşı kuvvetli bir direnç geliştirdiği saptandı ve uluslararası literatürde yayımlandı. Düşük glisemik indeksi sayesinde şeker hastaları ve obezite tedavisi görenler için de güvenli bir meyve olan üryani eriği; sindirim sistemi, bağırsak tembelliği ve kan dolaşımına sunduğu benzersiz faydalarla biliniyor.
“Sıcak-Soğuk Su Şokuyla Soyuluyor, Kabuğundan Bile Şifalı Çay Yapılıyor”
Dadaylı üreticilerden Harita Yüksek Mühendisi Feza Tiryaki, meyvenin işlenme tekniğine dair yaptığı açıklamada; toplanan olgun eriklerin sıcak ve soğuk su şokuyla kabuklarından arındırıldığını, “üryan” (çıplak) isminin de bu yöntemden geldiğini aktardı. Eriklerin çam ve gürgen tahtalarda birbirine değmeden 15 gün kurutularak 3 yıla varan raf ömrüne kavuştuğunu belirten Tiryaki, soyulan kırmızı kabukların da ziyan edilmeyerek yüksek antioksidan içerikli meyve çayı olarak değerlendirilmesi için üniversitede analiz sürecinin başlatıldığını söyledi. Üreticilerden Melahat Gökmen ve Mürüvvet Sefer ise son 3-4 yıldır yaşanan ilkbahar donlarının ardından bu yıl rekoltenin yüz güldürdüğünü, pestil, hoşaf, ekşi ve kabuk çayı yaparak asırlık lezzeti yaşattıklarını kaydetti.
Toprak TV Olarak;
Kastamonu’nun endemik gen kaynağı olan üryani eriğini, yalnızca bir meyve değil; ecdat yadigârı saray mutfağımızın gastronomik mirası ve milli sağlık hazinemiz olarak değerlendiriyoruz. Üniversite laboratuvarlarında kansere karşı direnci kanıtlanan bu eşsiz bitkisel üretimin köy ölçeğinde sınırlı kalmayıp, tıbbi ve aromatik bir sanayi ürününe dönüştürülmesini zaruri buluyoruz.
Karar vericilere çağrımızdır: Tarım ve Orman Bakanlığı, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü, Kastamonu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı (KUZKA) ve Daday Belediyesi koordinasyonunda; Daday genelinde “Kapama Üryani Bahçeleri Projesi” başlatılmalı, üreticilere sertifikalı yerli ala erik fidanı hibesi sağlanmalıdır. Geleneksel tahta sergilerin yanı sıra hijyenik kapalı güneş enerjili kurutma kabinleri ve vakumlu ambalajlama tesisleri için yüzde 75 kamu hibesi tahsis edilmeli; ürünün kabuğundan elde edilecek katma değerli ekstrakt ve çay formları için yerel kooperatifler desteklenmelidir.
Tüketicilerimize ve yetiştiricilerimize tavsiyemiz ve çağrımız ise; Dadaylı ve Kastamonulu bahçe sahiplerimizin tek bir ağacı dahi kaderine terk etmeyerek hasadı zamanında yapmaları ve soyum esnasında meyve etine zarar vermemeleridir. Tüketicilerimizin ise piyasada şekerli şuruplarla tatlandırılmış fabrikasyon kuru meyveler yerine; Daday dağlarında hiçbir katkı ve şeker katılmadan kurutulan, lif deposu ve kanser kalkanı tescilli hakiki Kastamonu üryani eriğini sofralarından eksik etmemeleridir.
