-
[İSTANBUL]
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Dünya Bankası verilerine göre hazırlanan küresel emtia raporları, dünya genelinde gıda fiyatlarının son 4 yılın en yüksek seviyesine ulaştığını ortaya koydu. Karadeniz tahıl koridorundaki belirsizlikler, Orta Doğu eksenli çatışmalar, Kızıldeniz ile Babulmendeb Boğazı’ndaki rota sapmaları ve aşırı hava olaylarının birleşmesi; uluslararası navlun, gübre ve gıda piyasalarında yeni bir maliyet dalgası oluşturdu.
FAO Gıda Endeksi Kasım 2022 Sonrasının Zirvesinde
Açıklanan verilere göre FAO Gıda Fiyat Endeksi, ağustos ayında aylık %1,9 artarak 133,3 puana çıktı. Bu değer, Kasım 2022 döneminden bu yana görülen en yüksek küresel fiyat düzeyi olarak kayıtlara geçti. Endeksin kapsadığı şeker, tahıl, bitkisel yağ, et ve süt ürünleri alt gruplarının tamamında eş zamanlı yükseliş yaşandı.
En sert tırmanış %11,9 ile şeker grubunda görüldü. Avrupa Birliği’nde sıcak hava dalgası nedeniyle şeker pancarı verim kaybı beklentisi, El Nino’nun Asya üretimine baskısı, Brezilya’daki kuraklık ve Hindistan’ın ham şeker alım adımları bu yükselişi tetikledi. Aynı dönemde küresel buğday fiyatları Karadeniz sevkiyat aksamaları ve Avrupa kuraklığı etkisiyle aylık %2,6, yıllık %15 arttı. Mısır fiyatları %2,5, pirinç %0,5, süt ürünleri %2,3 ve et grubu %1 oranında değer kazandı. Bitkisel yağ fiyatları ise Güneydoğu Asya’daki rekolte endişeleriyle son 3 aydır aralıksız artarak Haziran 2022’den bu yana en yüksek bandına oturdu.
Tahıl Rekoltesinde Düşüş, Gübrede Kırılgan Seyir
FAO tahminlerine göre dünya tahıl üretiminin bu yıl %2 azalarak 2 milyar 980 milyon tona gerilemesi öngörülüyor. Küresel mısır üretiminin 1 milyar 309 milyon ton, buğdayın 810,7 milyon ton, pirincin ise 553,1 milyon ton düzeyinde kalması bekleniyor.
Dünya Bankası verileri ise gübre piyasasında ürün bazlı ayrışmaya işaret ediyor. Küresel gübre endeksi hazirandaki 156,1 puandan ağustosta 146,4 puana inerek %6,2 geriledi. Ürenin ton fiyatı tedarik kanallarının çeşitlenmesiyle 453,1$ seviyesinden 390$ düzeyine, triple süper fosfat (TSP) 735,6$ seviyesinden 704,4$ düzeyine indi.Buna karşılık diamonyum fosfat (DAP) ton başına 783,8 $ değerinden 793,5 $ seviyesine, fosfat kaya ise %8,3 yükselişle 170 $ bandına tırmandı. Dünya Bankası, Hürmüz ve Babulmendeb hatlarındaki enerji ve navlun riskleri sebebiyle gübre fiyatlarının 2026 genelinde ortalama %31 artacağını ve çiftçinin kimyevi gübreye erişiminde 2022 sonrasının en dar boğazının yaşanabileceğini bildirdi.
Toprak TV Olarak;
Küresel gıda endeksinin son dört yılın rekoruna koşması ve navlun rotalarının uzaması, gıda milliyetçiliğinin ve yerli üretimin ne denli stratejik bir kalkan olduğunu bir kez daha kanıtlamaktadır. Kızıldeniz ve Karadeniz’deki lojistik riskler, ithalata dayalı ham madde tedarikinin sürdürülemez olduğunu açıkça göstermektedir. Hem bitkisel üretimde hem de hayvansal üretimde dış şoklara karşı direnç oluşturmanın yolu, yerli tohum, yerli gübre ve sözleşmeli üretim halkasını kurmaktan geçer.
Karar vericilere çağrımızdır: Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ve Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinasyonunda; uluslararası gübre ve hububat dalgalanmalarına karşı Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) ile Türkşeker’in stratejik stok kapasiteleri tahkim edilmeli, yerli fosfat ve azotlu gübre tesislerine öncelikli enerji desteği sağlanmalı, çiftçimizin gübre ve akaryakıt alımlarında maliyet artışını telafi edecek doğrudan gelir transferi modelleri devreye alınmalıdır.
Üreticilerimize tavsiyemiz ise; tarlada toprak tahliline göre hassas taban gübrelemesi yaparak kimyasal gübre israfını önlemeleri, ahır gübresi ve kompost gibi organik toprak düzenleyicilerle maliyetleri dengelemeleri ve yem rasyonlarında yerli kaba yem oranını artırarak ithal hammadde bağımlılığını en aza indirmeleridir.
