-
[ANTAKYA-HATAY]
Amik Ovası’nın bereketli alüvyal topraklarında yaz sonu mahsulleri toplanırken, yöre halkının “lübye” olarak adlandırdığı tescilli lezzet börülcede (Vigna unguiculata) hasat heyecanı başladı. Yüksek bitkisel protein ve lif oranıyla sofraların vazgeçilmez şifa kaynaklarından biri olan lübye, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte 40 dereceyi bulan sıcaklıklara rağmen tek tek elle toplanıyor. Ancak tarlada kilogramı 40 ila 50 ₺ arasında alıcı bulan mahsulün market ve manav tezgahlarında 130 ila 140 ₺’ye kadar çıkması, üretici ile tüketici arasındaki makasın bir kez daha açıldığını gözler önüne seriyor.
Antakya ilçesine bağlı Bohşin Mahallesi’nde üretim yapan çiftçi Halil Koçak, 20 dönümlük arazisinde ektiği lübyenin hasadını işçileriyle birlikte sürdürüyor.
“Güneş Doğmadan Başlayan Zorlu Hasat: Bir İşçi Günde En Fazla 2 Çuval Toplayabiliyor”
Hasat şartlarını ve tarladaki girdi yükünü anlatan üretici Halil Koçak, lübye toplamanın büyük bir sabır ve emek istediğini belirterek şunları söyledi:
“Hasadımız bereketli geçiyor fakat tarladaki fiyatlar maalesef üreticiyi tatmin etmiyor. Bizden 40-50 ₺’ye alınan ürün, market reyonlarında 130-140 ₺’ye satılıyor. Lübye hasadı makinayla ya da makasla yapılmaz; taze baklaların zarar görmemesi için tek tek elle koparılması gerekir. Bir işçi gün boyu 40 derece sıcak altında çalışarak en fazla iki çuval toplayabiliyor. Sabah saat 05.30’da evden çıkıyor, 06.00’da gün doğmadan tarlaya giriyoruz. Öğlene kadar güneşe karşı ter döküyoruz. İşçilik maliyetleri ve toplama zahmeti nedeniyle masrafları kurtarmakta zorlanıyoruz.”
“Az Su İsteyen, Toprağı Besleyen Kanaatkar Bitki: Antakya, Kırıkhan ve Reyhanlı Pazarında”
Lübyenin agronomik özelliklerine değinen Koçak, bitkinin kuraklığa dayanıklı yapısına dikkat çekti:
“Lübye fasulye ve baklagil ailesinden kanaatkar bir bitkidir. Fazla su istemez; ekimden sonra bir kez, gelişim evresinde ise ihtiyaca göre iki ya da üç kez hafif sulamak yeterlidir. Fazla su verildiğinde bitki boya kaçar ve yaprak yapar ancak bakla verimi düşer. Sıcakta da yetişir ama havalar serinledikçe bakla tutumu ve kalitesi artar. Taze yemeklik olarak, kuru tane olarak, turşuluk ve tohumluk olarak değerlendirilir. Böbreklere ve sindirime çok faydalıdır. Tarladan topladığımız günlük 20 çuval ürünü Antakya, Kırıkhan ve Reyhanlı hallerine sevk ediyoruz.”
Toprak TV Olarak;
Depremin derin yaralarını toprağına sarılarak sarmaya çalışan Hataylı üreticimizin, sabahın kör karanlığında 40 derece sıcağa göğüs gererek elle hasat ettiği lübyenin tarlada 40 ₺ iken tezgahta 140 ₺’ye fırlamasını; tarımsal pazarlama zincirindeki en büyük adaletsizlik olarak görüyoruz. Az su tüketen, Amik Ovası’nın kısıtlı yer altı sularını koruyan ve toprağa doğal azot bağlayan bu değerli baklagil bitkisel üretimimizin göz bebeği olmalıdır.
Karar vericilere çağrımızdır: Tarım ve Orman Bakanlığı, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü ile Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda; tarladan sofraya uzanan aracı zincirindeki fahiş kâr marjlarını denetleyecek “Hal ve Piyasa Takip Sistemi” Hatay’da tavizsiz uygulanmalıdır. Elle hasat edilen ve yüksek işçilik gerektiren lübye (börülce) üreticilerine dekar başına doğrudan “İşçilik ve Hasat Desteği” verilmeli; kuraklığa dayanıklı baklagil kategorisinde prim desteği kapsamına alınmalıdır. Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) kapsamında Hataylı üretici kooperatiflerine baklagil tasnif, paketleme ve soğuk hava tesisleri yüzde 75 hibe ile kazandırılmalıdır.
Tüketicilerimize ve yetiştiricilerimize tavsiyemiz ve çağrımız ise; üreticilerimizin sulama aralıklarını kontrollü tutarak aşırı vejetatif büyümeyi engellemeleri ve baklaları liflenmeden, körpe evrede hasat etmeleridir. Tüketicilerimizin ise sofralarında yüksek bitkisel protein, lif ve mineral deposu olan, Amik Ovası’nın güneşiyle olgunlaşan tescilli yerli Hatay lübyesini tercih ederek hem sağlıklı beslenmeleri hem de afet bölgesindeki çiftçimizin helal emeğine can suyu olmalarıdır.
