-
[AHLAT-BİTLİS]
Doğu Anadolu Bölgesi’nin kadim tarım ve hayvancılık merkezlerinden Bitlis’in Ahlat ilçesinde, küçükbaş hayvancılıkta et, süt ve döl verimini katlayacak yüksek teknolojili bir bilimsel ıslah projesi hayata geçirildi. Oltuyazı Köyü’nde üretici Cihan Timrus’a ait İvesi koyun işletmesinde başlatılan çalışmayla, geleneksel ıslah yöntemleri üniversite bünyesinde moleküler genetik analizlerle buluşturuldu.
Proje kapsamında; Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı Şanlıurfa Ceylanpınar TİGEM Tarım İşletmesi Müdürlüğü’nden özel olarak seçilerek getirilen üstün vasıflı damızlık İvesi koçları sürüye katılarak aşım (çiftleşme) sezonu resmen başlatıldı.
“Cercis Atahan Atli: İşaretleyici Destekli Seleksiyon (MAS) ile Elit Sürü Kuruyoruz”
Bitlis Eren Üniversitesi Veterinerlik Bölümü Öğretim Görevlisi Cercis Atahan Atli ve yetiştirici Cihan Timrus iş birliğinde yürütülen 24 aylık bilimsel çalışmada, ekonomik verim genleri erken dönemde DNA düzeyinde taranacak. Projenin metodolojisini açıklayan Öğr. Gör. Cercis Atahan Atli, şu değerlendirmelerde bulundu:
“İşletmemizdeki hayvanlar üzerinde yaklaşık 5 yıldır doğal seleksiyon yürütülüyordu ve ırkın Ahlat mikro-klimasına adaptasyonu tamamlandı. Şimdi ise moleküler biyoloji tekniklerinden faydalanıyoruz. Ekonomik değere sahip et, süt ve çoklu doğum (ikizlik) özellikleri ile ilişkili DNA dizilimlerini İşaretleyici Destekli Seleksiyon (Marker Assisted Selection – MAS) yöntemiyle analiz edeceğiz. Bu sayede üstün genetik kapasiteye sahip kuzuları henüz yavruyken belirleyerek damızlık havuzuna dahil edeceğiz. Amacımız Doğu Anadolu için yüksek verimli, hastalıklara dirençli bir elit İvesi çekirdek sürüsü oluşturmaktır.”
“Cihan Timrus: TİGEM Koçlarıyla Kan Tazeledik, Verimi Artıracağız”
İşletmesinde elit bir sürü altyapısı kurduklarını vurgulayan küçükbaş hayvan yetiştiricisi Cihan Timrus ise şunları kaydetti:
“Mevcut sürümüzü tamamen tarayarak sıkı bir seleksiyondan geçirdik. Genetik çeşitliliği güçlendirmek ve kan tazelemek adına Şanlıurfa Ceylanpınar TİGEM’den getirdiğimiz damızlık koçlarımızı sürümüze kattık. 24 ay sürecek bu bilimsel projeyle koyunlarımızın süt verimini, karkas et randımanını ve ikizlik oranını artırmayı hedefliyoruz. Elde edeceğimiz tescilli damızlıkları bölgedeki diğer yetiştiricilerimize de sunarak ülke hayvansal üretimine katkı sağlayacağız.”
Toprak TV Olarak;
Kaba yem zengini Ahlat ve Van Gölü havzasında, mera hayvancılığının salt geleneksel yöntemlerle değil; üniversite-üretici iş birliğinde DNA ve moleküler genetik analizlerle (MAS) desteklenmesini, Türkiye’nin kırmızı et ve süt açığını kapatacak örnek bir model olarak değerlendiriyoruz. Ceylanpınar TİGEM’in milli damızlık gen kaynağının Bitlis yaylalarıyla buluşturulması, hayvansal üretimde dışa bağımlılığı bitirecek stratejik bir adımdır.
Karar vericilere çağrımızdır: Tarım ve Orman Bakanlığı, Hayvancılık Genel Müdürlüğü ve Doğu Anadolu Projesi (DAP) Bölge Kalkınma İdaresi koordinasyonunda; Bitlis Eren Üniversitesi koordinasyonunda yürütülen bu moleküler ıslah çalışması ‘Bölgesel Küçükbaş Genomik Seleksiyon Merkezi’ statüsüne kavuşturulmalıdır. Ceylanpınar TİGEM damızlık koç tahsisleri Doğu Anadolu’daki ıslah birliklerine sübvanse edilmeli; Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) kapsamında yarı açık modern ağıl, dijital sürü takip küpeleri ve otomatik sağım ünitelerine üreticiler için yüzde 85 doğrudan kamu hibesi verilmelidir.
Tüketicilerimize ve yetiştiricilerimize tavsiyemiz ve çağrımız ise; küçükbaş yetiştiricilerimizin akrabalı yetiştirmeden (inbreeding) kaçınarak sürülerine TİGEM sertifikalı damızlık koç takviyesi yapmaları ve aşım kayıtlarını titizlikle tutmalarıdır. Tüketicilerimizin ise yüksek kuru madde ve yağ oranıyla peynircilikte eşsiz olan, doğal meralarda beslenen yerli İvesi koyun sütü ve et ürünlerini tercih ederek yerli üreticiye destek olmalarıdır.
