Antalya Ticaret Borsası Başkanı Ali Çandır’dan Tarımsal Girdi Enflasyonu Değerlendirmesi: “Eylül Ayı Girdi Maliyetleri Son 10 Yılın Ortalamasını İkiye Katladı, Üretici Fiyatı İse Geriledi!”…
-
[ANTALYA]
Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan Eylül 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini ekonomik göstergeler ve üretici maliyetleri ekseninde değerlendirdi. Tarım-GFE’nin eylül ayında aylık yüzde 3,78 ilan edildiğini hatırlatan Yönetim Kurulu Başkanı Çandır, bu oranın endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren eylül ayları ortalaması olan yüzde 1,95’in iki katı üzerinde gerçekleştiğine dikkat çekti.
Yıllık bazda yüzde 32,36 olarak açıklanan Tarım-GFE’nin son 10 yılın eylül ayları ortalamasının (yüzde 34,25) altında kaldığını belirten Ali Çandır, buna karşın aylık artışın son 10 yılın en yüksek eylül verisi olarak kayda geçtiğini vurguladı.
“Enerjide Aylık Yüzde 9,56, Yıllık Yüzde 53,38 Artış Yaşandı”
Eylül ayı Tarım-GFE alt kalemlerini analiz eden Antalya Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 4,05, yıllık yüzde 33,90 artış görüldüğünü ifade etti. Alt harcama gruplarındaki aylık ve yıllık değişim tablosu şu şekilde gerçekleşti:
Enerji ve Yağlayıcılar: Aylık yüzde 9,56, yıllık yüzde 53,38 artış,
Gübre: Aylık yüzde 3,76, yıllık yüzde 31,90 artış,
Yem: Aylık yüzde 3,26, yıllık yüzde 31,19 artış,
Tohum: Aylık yüzde 2,72, yıllık yüzde 26,22 artış,
Tarımsal İlaç: Aylık yüzde 1,16, yıllık yüzde 22,87 artış,
Veteriner Hizmetleri: Aylık yüzde -0,57 düşüş, yıllık yüzde 25,37 artış,
Diğer Kalemler: Aylık yüzde 1,48, yıllık yüzde 29,76 artış,
Tarımsal Yatırıma Katkı Sağlayan Mal ve Hizmetler: Aylık yüzde 2,02, yıllık yüzde 22,97 artış.
“Tarım-ÜFE Yıllık Yüzde 12,93 Artarken Girdi Maliyetleri Yüzde 32,36 Yükseldi: Tarım Dezenflasyona Pozitif Katkı Sağlıyor”
Eylül ayında Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi’nin (Tarım-ÜFE) aylık yüzde 1,19 azaldığını ve yıllık yüzde 12,93 seviyesinde kaldığını belirten Yönetim Kurulu Başkanı Çandır, girdi maliyetlerindeki yüksek artışla üretici satış fiyatları arasındaki makasa işaret etti:
“Tarımsal girdi maliyetlerinin yüksek artışıyla karşılaştırıldığında tarımsal faaliyetlerde bulunanların uzun yıllar boyunca yaşadığı kayıplar açıkça ortaya çıkmaktadır. Ekonomik sektörler içerisinde tarım, enflasyonla mücadelede hem tedarik hem de ürün tarafında ciddi olumlu etkiler yapmaya devam etmiştir. Özellikle yıllık yüzde 12,93 artan tarımsal üretici fiyatları, yıllık yüzde 29,73 artan tüketici enflasyonu TÜFE’nin yarısına yakın bir artış göstermiştir. Yaş meyve sebze enflasyonu ise eylülde aylık yüzde 8,93 azalırken yıllık yüzde 11,17 artmıştır. Bu tablo politika üreticileri tarafından mutlaka dikkate alınmalıdır.”
Toprak TV Olarak;
Antalya Ticaret Borsası ve Antalya Tarım Konseyi Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır’ın ortaya koyduğu bilimsel veri karşılaştırması, Türk çiftçisinin fedakârlığını rakamlarla tescillemiştir. Eylül ayında girdi maliyetleri aylık yüzde 3,78 (son 10 yıl ortalamasının iki katı) ve yıllık yüzde 32,36 artarken; çiftçinin ürün satış fiyatı endeksi Tarım-ÜFE’nin aylık yüzde 1,19 gerileyip yıllık yüzde 12,93’te kalması, üreticimizin enflasyonla mücadeleyi kendi cebinden ve alın terinden finanse ettiğinin en somut kanıtıdır.
Karar vericilere çağrımızdır: Tarım ve Orman Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda; yıllık yüzde 12,93 ürün fiyat artışına karşın yüzde 32,36 girdi maliyeti artışıyla karşı karşıya kalan üreticilerimizin üretimden kopmaması için Çiftçi Kayıt Sistemi’ne (ÇKS) kayıtlı aktif işletmelere yönelik ÖTV ve KDV’siz tarımsal mazot desteği ile gübre ve yem sübvansiyonları derhal devreye alınmalıdır. Yaş meyve ve sebze başta olmak üzere tarımsal ürünlerde üretici fiyat endeksi ile tüketici raf fiyatları arasındaki makası dengelemek amacıyla hal yasası güncellenmeli; Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) kapsamında üretici birlikleri ve ticaret borsaları ortaklığındaki modern soğuk hava deposu, paketleme ve lisanslı depoculuk yatırımlarına yüzde 85 doğrudan kamu hibesi verilmelidir.
Tüketicilerimize ve yetiştiricilerimize tavsiyemiz ve çağrımız ise; üreticilerimizin yüksek enerji, gübre ve yem maliyetlerini dengelemek için toprak-su analizine dayalı hassas gübreleme ve yerli kaba yem üretimine ağırlık vererek maliyet yönetimini güçlendirmeleridir. Tüketicilerimizin ise enflasyonla mücadeleye en büyük katkıyı sunan Anadolu çiftçisinin alın teriyle yetişen yerli yaş meyve, sebze ve temel gıda ürünlerimize sofralarında sahip çıkmalarıdır.



