Rize’de ortaya çıkan tarihi bir arşiv, Türk çayının bilinen tarihini değiştirdi. Bugüne kadar 1938 olarak bilinen çay üretim tarihinin, aslında 1931 yılına dayandığı ve ilk hasadın sadece 35 kilogram olduğu belgelendi. Arşivde yer alan en çarpıcı detay ise dönemin Fen Memuru Rauf Başar‘ın 1942 yılında yaptığı “Amonyum sülfat gübresi toprağı gevşetir, sel felaketi olur” uyarısı oldu.
Türk Çayının Gizli Kahramanı Rauf Başar ve 1942 Uyarısı
Gizli Kahraman: Rauf Başar
Araştırmacı-Yazar Recep Koyuncu’nun ulaştığı belgeler, 1934-1945 yılları arasında görev yapan Fen Memuru Rauf Başar’ın tuttuğu notları gün yüzüne çıkardı. Arşivde, Rize Ziraat Bahçesi‘nde (o zamanki adıyla Fidanlık) sadece çay değil; mandalina, portakal ve limon fidanlarının da üretilip halka ücretsiz dağıtıldığı görüldü.
Türk Çayının Gizli Kahramanı Rauf Başar ve 1942 Uyarısı
35 Kilogramdan 500 Bin Tona
Kitaplarda çay üretiminin başlangıcı genellikle 1938-39 olarak geçerken, Başar’ın günlükleri ilk dikimlerin 1931’de başladığını kanıtladı. Günlüğe göre ilk yaş çay hasadı elle yapıldı ve sadece 35 kilogram ürün elde edildi. Bugün yüz binlerce ton üretim yapılan bölgenin temellerinin o günlerde atıldığı fotoğraflarla tescillendi.
80 Yıl Önce Gelen “Sel” Uyarısı
Rauf Başar‘ın vizyonu, sadece üretimle sınırlı kalmamış. 1942 yılında yaptığı toprak analizleri sonucunda; “Amonyum sülfat gübresi (halk arasında şeker gübre) kullanılırsa Rize toprağı yumuşar, bölge sel felaketlerinden kurtulamaz” notunu düşmüş. Ancak bu hayati uyarı maalesef 77 yıl sonra, 2019 yılında dikkate alınarak yasaklandı.
Türk Çayının Gizli Kahramanı Rauf Başar ve 1942 Uyarısı
Toprak TV Olarak:
Rauf Başar, kısacık ömrüne (1942’de verem olmuş, 1945’te vefat etmiş) koca bir tarih sığdırmış. “Gübrenin fazlası zehirdir, toprağı yıkar” diyen bu bilim insanını rahmetle anıyoruz. Bilimin 80 yıl önce gördüğü gerçeği, biz ancak başımıza felaketler gelince anladık. Ruhu şad olsun.
Türk Çayının Gizli Kahramanı Rauf Başar ve 1942 Uyarısı
