Değerli çiftçi dostlarım, sektörümüzün kıymetli temsilcileri,
Geçen hafta “Hindistan bilmecesi” demiştik; bu hafta tablo bazı cephelerde netleşti. Hindistan’ın (RCF) ihalesinin fiilen fiyaskoyla sonuçlanması, Avrupa’nın “Karbon Vergisi” (CBAM) korkusuyla hızlanan alımları ve hammadde yangınının krize evrilmesi…
O zaman Ben, bu dalgalı denizde pusulamı yine “bilgi, samimiyet ve politika-üstü akıl”a sabitliyorum.
Gelin, Kasım başında gelen piyasa raporları ışığında, geçen haftadan bu yana piyasada neler değişti, fırsatlar ve riskler nerede yoğunlaşıyor, birlikte inceleyelim.
(NOT: Analiz Sözlüğü) FOB: Gübrenin üretildiği limandaki (geminin güvertesindeki) fiyatıdır. CFR: Ürünün, navlun (taşıma) bedeli ödenmiş şekilde varış limanına (örn: Türkiye limanına) teslim fiyatıdır. RCF / IPL (Hindistan): Hindistan’ın devasa gübre ihalelerini açan (RCF ve IPL) devlet alım kurumlarıdır. Küresel fiyatları belirlerler. CBAM (Avrupa): Avrupa Birliği’nin 1 Ocak 2026’da tam olarak devreye girecek “Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması”, yani ithal ürünlere getireceği Karbon Vergisidir. Netback (Net Geri Dönüş): Bir ürünün varış limanındaki (CFR) fiyatından, navlun (taşıma) maliyetinin çıkarılmasıyla elde edilen ana (FOB) fiyatıdır (örn: Baltık netbackleri). MPC kesintisi (Suudi Arabistan): Dev üretici Ma’aden’in (MPC) fosfat ve amonyak tesisindeki üretim duruşu/arızasıdır.
ÜRE: Hindistan Fiyaskosu Sonrası Yeni İhale Bekleniyor; Avrupa Vergi Telaşında!
Geçen hafta “Hint ruleti dönüyor” demiştim. O rulet durdu ve sonuç: Fiyasko!
Hindistan’ın RCF kurumu 2 milyon ton üre almak istedi, ancak piyasaya o kadar düşük bir fiyat teklif etti ki, üreticilerin çoğu “Bu fiyata mal vermem” dedi. Sonuç olarak sadece 430 bin ton alabildiler.
Şimdi Hindistan’ın hâlâ acil üreye ihtiyacı var. Bu yüzden piyasa, Hindistan’ın ikinci alım kurumu olan IPL’nin mecburen yeni bir ihale açmasını bekliyor. Ve herkes biliyor ki, bu yeni ihalede fiyatlar artacak (en az 420 $/t CFR üzeri bekleniyor).
Aynı anda, Avrupalı alıcılar 2026’da gelecek Karbon Vergisinden (CBAM) kaçmak için şimdiden “panik alımı” yapmaya başladı. Bu durum Mısır’da fiyatları 455 $/t FOB’a, Cezayir’de ise 480 $/t FOB’a kadar tırmandırdı.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Geçen haftaki “bekle-gör” stratejimin sonuna geliyoruz. Hindistan’ın yeni ve daha yüksek fiyatlı ihale beklentisi, üzerine de Avrupa’nın panik alımları eklenince, azotlu gübrede yükseliş dalgası başlıyor. İhtiyacı net olan üreticimiz için kademeli alım planını konuşmanın zamanı gelmiştir artık.
FOSFAT (DAP/MAP): Düşüş Sürüyor Ama Pencere Daralabilir!
Geçen hafta “fırsat zirvede” dediğimiz fosfat piyasasında, tezimiz çalıştı ve düşüş devam etti. Fiyatlar bu hafta daha da geriledi.
Neden mi? Çünkü en büyük alıcı Hindistan piyasadan çekildi. Sebebi ise; artan stokları, devletin DAP sübvansiyonunu %5 kesmesi ve bir diğer büyük alıcı olan Etiyopya’daki alım sisteminin kaosa girmesi. Bu durum, Suudi Arabistan’ı bile fiyat kırmaya zorladı ve Hindistan’a 728 $/t CFR (yani 730 doların altı) seviyesinden satış yapıldı.
Çiftçimiz İçin Anlamı: Taban gübresinde (DAP/MAP) alım fırsatı hâlâ masada. Fiyatlar dip seviyelerde. Ancak, birazdan bahsedeceğim hammadde yangını (Amonyak ve Kükürt) yüzünden bu düşüş kalıcı olmayabilir. Bu fırsat penceresi kapanabilir. İhtiyacı olan çiftçimizin bu uygun seviyeleri değerlendirmesi mantıklı olacaktır.
AMONYAK & KÜKÜRT: Yangın Krize Döndü!
Geçen hafta “arz krizi kapıda” demiştim. Bu hafta, krizin tam içindeyiz artık!
Amonyak: Piyasayı belirleyen Tampa (ABD) fiyatı, tek seferde 60 $/t artarak 650 $/t CFR’ye fırladı! Neden? Çünkü geçen hafta haberini aldığımız Trinidad’daki (Nutrien) dev tesislerin kapanması ve Suudi Arabistan’daki (Ma’aden) üretim kesintisi arzı çökertti. Kükürt: Yangın büyüyor. Katar (QSP), aylık fiyatına tek seferde 76 $/t zam yaparak fiyatı 400 $/t FOB’a çekti. Asyalı alıcılar (Çin 420 $/t, Endonezya 430 $/t) piyasada ne varsa alıyor. Yurt içinde de durum farksız: Tüpraş, Ekim ayında 329-343 $/t FCA aralığından sattığı kükürtü, bu haftaki Kasım ayı ihalesinde 490-510 $/t FCA aralığına fırlattı!
BENCE:
Değerli dostlar, piyasada üç zıt hareketi bir arada görüyoruz:
1. Üre Toparlanması: Hindistan’ın fiyaskosu ve Avrupa’nın Karbon Vergisi (CBAM) paniği, ürede düşüşü bitirdi ve yapısal bir destek sağladı. Bu, bir tepki yükselişi değil, yeni bir güçlü zemindir.
2. Fosfat Düşüşü: Talep azaldığı için, yani Hindistan çekildiği için fiyat düşüyor. Ancak hammadde (Amonyak/Kükürt) alev alev yanarken, bu düşüşün ömrü çok sınırlı olabilir. Üreticilerin kâr marjları eriyor.
3. Hammadde Yangını: Asıl hikaye bu. Amonyak ve kükürtteki bu arz krizi, yakında kaçınılmaz olarak hem DAP/MAP hem de azotlu gübre maliyetlerine yansıyacaktır.
Sonuç: Fosfatta fırsat penceresi açık, ama hızla daralıyor. Ürede yükseliş evresi başladı; hammadde yangını yayılıyor.
Paydaşlar Ne Yapmalı?
Tarım ve Orman Bakanlığı: Hindistan’ın yeni ihalesini (IPL) ve Çin’in kota kararını yakından izlemeli, ani arz şoklarına karşı tedbirli olmalı. Fosfattaki bu düşüşün çiftçiye tam yansıması için iç piyasayı denetlemeli. Hammadde krizinin yerli üretime etkisine karşı hazırlıklı olmalı.
Gübre Sanayicisi & Tedarikçisi: DAP/MAP’te düşük etiketleri koruyarak çiftçinin bu fırsatı kullanmasını sağlamalı. Artan amonyak/kükürt maliyet riskini yönetmeli. Üre için temkinli duruşu bırakıp yeni pozisyon almalı.
Çiftçilerimiz: Strateji netleşiyor: Taban gübresi (DAP/MAP): Fırsat sürüyor; kademeli alım mantıklı. Ancak bu pencere kapanabilir. Azotlu (ÜRE): Yeni Hindistan ihalesi öncesi yukarı eğilim kuvvetli; ihtiyacı net olan üreticimiz partili alıma başlayabilir.
Ne olursa olsun toprak analizi pusulamız, dekara doğru doz vicdanımız olsun.
“Toprak Senin Özün, Nasıl Bakarsan Öyle Görür Gözün.”
Gelecek hafta görüşmek dileğiyle,
Levent Özdemir Ziraat Yüksek Mühendisi Toprak Radyo Televizyon A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı
Üre Toparlanıyor, Fosfat Düşüşte, Hammadde Alev Aldı!
